`Leren heeft geen enkele zin'

Voor vwo-leerlingen stond gisteren het examen geschiedenis op het programma. Begrijpend lezen blijkt belangrijker dan historische kennis.

Maar liefst 60 procent van de eindexamenkandidaten heeft te maken met stress, blijkt uit een peiling van het LAKS. Aart Mosterd, Tweede-Kamerlid voor het CDA, ruikt publiciteit en roept meteen dat alles anders moet. Spreid de examens! Liefst nog over twee jaar ook. Morgen komt het keuvelclubje van backbenchers al bijeen om deze jongerenmishandeling aan de kaak te stellen.

Wat is er mis met gestresste eindexamenkandidaten? Volgens mij moeten we ons pas zorgen maken als geen enkele leerling zenuwachtig was, want dat zou betekenen dat de kandidaten óf ontzettend stoned zijn, óf dat het ze geen moer kan schelen of ze hun diploma halen. Maar goed, Aart moet ook wat te doen hebben.

Het zou voor de verandering eens leuk zijn als de hoge heren zich bezig gingen houden met nuttige zaken. De kwaliteit van het onderwijs, bijvoorbeeld. Want daar is nog wel het een en ander aan te verbeteren.

Neem geschiedenis. Het schijnt voor de makers van de eindexamens onmogelijk te zijn te toetsen of ik over voldoende historische kennis beschik, en dus kiezen ze jaarlijks twee onderwerpen uit waar wij leerlingen ons in dienen te verdiepen. Deze keer stonden de oorlog in Vietnam en de industriële revolutie in Lancashire op het programma.

Wie nu denkt dat wij vervolgens ook moeten zorgen dat we alles van die onderwerpen afweten, heeft het mis. Want kennis is, in ieder geval sinds ik in het Studiehuis ben terechtgekomen, van secundair belang. Toepassing, dat is het nieuwe toverwoord. Vrij vertaald: met begrijpend lezen, een beetje algemene ontwikkeling en het begrijpen van de grote lijn kom je een heel eind.

Een voorbeeld. Een legerofficier in Haslingden (Lancashire) schreef in 1826: Vanmorgen vernielde een menigte van ongeveer drieduizend arbeiders de weefmachines van drie fabrieken [...] De kolonel was gedwongen om te laten schieten. Vraag: om welke technologische vooruitgang gaat het? Antwoord: de weefmachine. Welk maatschappelijk gevolg daarvan wordt beschreven? Antwoord: een opstand. Hoe reageert de overheid op dit maatschappelijk gevolg? Antwoord: met geweld. Gaap, weer drie punten binnen.

De opdrachten over Vietnam waren al niet veel beter. Een vraag over de beroemde foto van de executie van een Vietcongkapitein in hartje Saigon: waarom is de foto kenmerkend voor de Vietnamoorlog ten tijde van het Tet-offensief? Betrek in je antwoord de plaats van deze gebeurtenis en de kleding van de militairen op de foto. Waarom zeggen ze het niet helemaal voor: de Vietcong drong door tot de steden en de militairen waren in burger, waardoor vriend en vijand nauwelijks te onderscheiden waren. Goed voor vier punten.

En zo zaten er nog een paar intelligentievretende vragen tussen. Ik kwam liefst twee vragen tegen waarbij iets meer dan oppervlakkige kennis vereist was, over de Reform Bill en een chronologisch overzicht van gebeurtenissen in Vietnam.

En zo gaat het al een jaar of zes. Leren heeft geen enkele zin. Voeg daarbij dat scholen min of meer vrij zijn in hun keuze welk onderwerp ze behandelen en welk niet (want dat komt toch niet aan het licht op de examens), en duidelijk is waarom echte historische kennis ontbreekt.

Een van de weinige dingen die we met dank aan het `plannen' in de Tweede Fase wél weten, is hoe we in één dag tijd anderhalve maand achterstallig werk in kunnen halen. Daarom maak ik me over de stressbestendigheid van mijn Studiehuisgenoten weinig zorgen. Wel over onze basiskennis, en dat geldt voor bijna alle vakken. Succes morgen, Aart!