Fans `Reds' hunkeren naar succes

De vijftigste finale om de Europa Cup 1, tussen AC Milan en Liverpool, staat bol van de sentimenten. Twintig jaar na het Heizeldrama staan The Reds terug aan de voetbaltop. Dertigduizend fans zijn getuige.

Bij de balie op Schiphol staan ze nog nuchter op hun instapkaart te wachten, bij de gate van Turkish Airlines zijn dezelfde Engelse voetbalfans een paar uur later ladderzat. `Istanbul here we come', zingen ze tijdens hun tussenstop van John Lennon Airport in thuishaven Liverpool naar vliegveld Atatürk in het voormalige Constantinopel. ,,We gaan die Italianen vermorzelen'', schreeuwt supporter Paul tegen een stewardess. Pardon? ,,Nee, niet letterlijk, dat hebben we al een keer gedaan.''

Bij aankomst in Istanbul zingen de supporters van de Merseyside een toontje lager. Ze zijn gewaarschuwd voor de onvriendelijke benadering van de Turkse politie, die massaal is uitgerukt voor de voetbalclash. In het voorjaar van 2000 werden twee fans van Leeds United voor een UEFA-Cupduel in Istanbul doodgestoken door aanhangers van Galatasaray. Een maand later raakten supporters van deze Turkse club voor de UEFA-Cupfinale in Kopenhagen slaags met fans van Arsenal. In 2003 ging het nationale elftal van Engeland uit voorzorg zonder publiek naar Istanbul voor een EK-kwalificatieduel tegen Turkije.

Op internet hebben sommige hooligans van Liverpool oorlog beloofd; voorlopig zonder ernstige gevolgen. Bij de Blauwe Moskee, in het historische hart van Istanbul, is het vanmorgen rustig gebleven. De meeste Britten, dertigduizend in totaal, hebben hun roes uitgeslapen, nadat ze afgelopen nacht in Turkse taxi's nog luid toeterend door de metropool zijn gereden. Onder de achttienduizend Italianen een handvol souvenirjagers. Veel tifosi zijn vandaag aangekomen. Vierduizend Turkse agenten zijn actief.

Liverpool speelt in de finale van de Champions League tegen AC Milan. Twintig jaar geleden stonden de Engelsen voor het laatst in de eindstrijd van het Europa Cup 1-toernooi. Tegenstander was toen Juventus uit Turijn. Voor aanvang in het Heizelstadion gingen Britse en Italiaanse supporters op de vuist. De afloop is bekend: 39 doden, onder wie 38 aanhangers van Juventus die bekneld raakten in de betonnen bunker van Brussel.

De voetbalwereld zou nooit meer dezelfde zijn, voorspelden wetenschappers die het hooliganisme bestudeerden. Ze leken in 1989 gelijk te krijgen, toen 96 supporters van Liverpool in Sheffield werden doodgedrukt in het Hillsboroughstadion. Deze ramp maakte aan de boorden van de Ierse Zee meer indruk dan het Heizeldrama; nu was Liverpool zelf het slachtoffer. De Britse regering en de Britse voetbalbond sloegen alarm: alle stadions kregen verplichte zitplaatsen, het vandalisme werd met harde (politie) én met zachte (sociologen en psychologen) hand aangepakt. Een kwart eeuw later is het betrekkelijk rustig in het Verenigd Koninkrijk. Eenmaal op het vaste continent raken de Engelse fans nog steeds buiten zinnen, vooral wanneer er alcohol in het spel is en de temperatuur tot het kookpunt stijgt.

De plaatselijke bevolking in Istanbul drinkt meer thee dan bier. Ze kijkt verwonderd naar de roodverbrande armada uit Liverpool, dé voetbalstad van Engeland die hunkert naar eerherstel. In 2001 wonnen The Reds de UEFA Cup, maar de Champions League is het echte werk. Vandaar de emotionele taferelen op Anfield Road, toen Liverpool zich eerder deze maand ten koste van het favoriete, want veel rijkere Chelsea voor de finale plaatste. Tienduizenden tranen vloeiden van geluk.

De wetenschappers hebben dus ongelijk gekregen; de voetbalwereld heeft de rampen van Heizel en Hillsborough overleefd. Wie het grote geld, de vele buitenlanders en de gerenoveerde stadions wegdenkt, ziet nog meer volksvermaak dan in de jaren tachtig. Het voetbal is populairder dan ooit. Vandaar de massale toeloop vanavond naar het olympisch stadion van Istanbul, dat net als de luchthaven naar de Turkse grondlegger Atatürk is vernoemd. Ruim tachtigduizend zitplaatsen telt het hypermoderne onderkomen, dat in noodgevallen binnen acht minuten ontruimd kan worden – volgens het spoorboekje van de UEFA.

Zie daar het grote verschil met 1985: in het oude Heizel vlogen de bakstenen door de lucht. De huidige BBC-commentator Alan Hansen, destijds speler van Liverpool, kreeg tijdens het warmlopen brokstukken naar zijn hoofd geslingerd en vroeg zich af welke idioten stenen van huis hadden meegenomen. Een ploeggenoot hielp hem uit de droom: ze lagen op de sintelbaan. `We speelden de finale in een ruïne', schrijft de bijna onverstaanbare Schot Hansen in zijn boek A Matter of Opinion.

Twintig jaar later belooft de vijftigste finale om de Europa Cup 1 een tactisch steekspel te worden tussen twee counterploegen. Zesvoudig winnaar Milan is favoriet bij de bookmakers. Viervoudig winnaar Liverpool is een gevaarlijke outsider. De Spaanse succestrainer Rafael Benitez – vorig jaar met Valencia winnaar van de UEFA Cup – heeft een homogeen elftal samengesmeed van een heterogeen gezelschap uit alle windstreken van Europa, met clubcoryfee Steven Gerrard als steunpilaar. De Engelse spelers zijn in de minderheid, maar geen Engelse supporter die dit vervelend vindt. Dankzij de vreemdelingen staat hun club in de finale. ,,Liverpool is een religie en God is ook een buitenlander'', weet Liverpudlian Paul tijdens zijn tussenstop op Schiphol.