Bollywood wil vaste voet in Europa

Veel Nederlanders vinden films uit Bollywood te zoet en te lang. Maar de Indiase cinema trekt hier niet alleen een publiek van Indiërs.

De Indiërs komen omdat het altijd goed afloopt. De Hindoestaanse Surinamers omdat ze dromen van een voorouderlijk paradijs. En er komen ook veel Marokkaanse gezinnen, zegt Girish Bhadoria. Die kijken omdat er niet in gezoend wordt.

In de Amsterdamse videotheek Ram's van Bhadoria zoek je vergeefs naar de vorige delen van Star Wars, naar Troy of Kill Bill. Hier ligt het melodramatische Black met superster Amitabh Bachchan, en de musical Madhosi over een Indiaas gezin dat getroffen wordt door de aanslagen van 11 september 2001, met die andere superster, John Abraham. Kortom, hier ligt de oogst van 's werelds omvangrijkste filmproductie, die van Bollywood, India.

Autochtone Nederlanders ziet Bhadoria zelden in zijn zaak. ,,Die vinden Bollywoodfilms te zoet en veel te lang.'' En toch begint Bollywood deze week juist in Nederland een campagne om vaste voet aan de grond te krijgen in Europa. Morgen gaat in het Haagse Pathé-theater Buitenhof Kaal in première, in aanwezigheid van regisseur Soham Shah en hoofdrolspeler John Abrahams. ,,Dat is de Indiase Brad Pitt'', zegt Soenil Sewnarain, die Kaal in Nederland uitbrengt. ,,De vorige keer dat Abrahams in Nederland was, is hij er letterlijk niet zonder kleerscheuren vanaf gekomen. Zijn fans trokken de kleren van zijn lijf.''

Op 11 juni worden 15.000 gasten in smoking verwacht in de Amsterdam Arena, waar dan met veel klatergoud en glitter de `Bollywood Oscars' worden uitgereikt, de jaarlijkse Awards van de International Indian Film Association (IIFA). Het is voor het eerst dat de IIFA haar Oscar-avond (prijzen tussen de 80 en 258 euro per plaats) op het Europese continent organiseert. Eerder waren ze in Londen, in Zuid-Afrika en Australië. Volgens de lokale IIFA-partner Maryam Zamaray is het Amsterdamse evenement, dat al op 9 juni begint, `cruciaal' voor de verovering van Europa. De IIFA heeft naar zijn zeggen voor Nederland gekozen omdat hier een betrekkelijk grote groep etnische Hindoes woont, een kleine honderdduizend, en omdat het land openstaat voor vreemde culturen.

Het lijkt erop dat de Bollywood-evenementen van de afgelopen jaren (Craze 2003 of Temptation 2004), waar filmsterren optraden in een uitverkocht en tierend Ahoy in Rotterdam, een vingeroefening waren voor de apotheose dit jaar. Dat er de komende maand allemaal op de Hindoe-gemeenschap gerichte initiatieven tegelijk zijn, zoals ook het filmfestival dat deze week in Den Haag en Amsterdam wordt gehouden, is volgens Zamaray toeval. Ze vindt het wel jammer, een beetje bad timing, dat Pathé nou net Kaal uitbrengt voor het IIFA-weekend. Daar zal Parineeta zijn wereldpremière beleven, ook al in een Pathé-theater, het Amsterdamse Tuschinski.

Vorig jaar begon Pathé met de speciale import van Turkse films, nu gaat de grootste bioscoopketen dus verder met de programmering voor etnische doelgroepen. Daniella Koot van Pathé Nederland is voorzichtig enthousiast. De ervaring met Turkse films was niet eenduidig positief. Er waren kassuccessen, maar ook films die nauwelijks aansloegen. Bovendien was de distributie niet altijd even makkelijk te organiseren. Voor het roulement van Kaal werkt Pathé samen met Etnolife, het marketingbedrijf van Soenil Sewnarain, dat ook een Hindoe magazine uitgeeft en de website hindulife.nl onderhoudt. Etnolife heeft contact met een aantal grote Bollywood-producenten, zegt Sewnarain, en hoopt op termijn zo'n zes à acht films per jaar in Nederland uit te brengen.

Kaal is volgens hem de eerste Bollywoodfilm die in Europa wordt uitgebracht in een mainstream bioscoop als Pathé Buitenhof. Alleen in Engeland, met zijn enorme Indiase en Pakistaanse gemeenschap, is dat normaal. Daar is dagelijks een deel van de gigantische hoeveelheid films –meer dan 800 per jaar - te zien die vooral in het Indiase Mumbai worden geproduceerd. De zoete liefdesverhalen, de sentimentele liedjes, een setting met een hoge `production value' en natuurlijk de spectaculaire dansscènes waarvoor kosten nog moeite worden gespaard.

Sewnarain rekent met grote stappen naar een potentiële doelgroep van zo'n miljoen mensen voor Bollywoodfilms in Nederland – waaronder hij dan ook ,,tantra-aanhangers en New Agers'' schaart. Maar hij en Koot kijken vooral naar de moslims in de doelgroep. Sewnarain: ,,Tachtig procent van het filmaanbod in de Arabische wereld komt uit Bollywood.'' Veertig procent van zijn klanten zijn Marokkanen, zegt videotheekhouder Bhadoria. ,,De Bollywoodfilms zijn bijzonder preuts'', zegt Koot van Pathé, ,,dus daar kunnen Marokkanen zonder gêne naar kijken.''

De doelgroep is dol op film, beaamt Koot. ,,Maar we weten nog niet of ze ook dol zijn op bioscopen.'' Tot nog toe bekijken de meeste Hindoestanen in Nederland `hun' films op dvd of video. De prijzen zijn laag en ze zien snel de nieuwste films, omdat in de videotheken veel illegale kopieën circuleren. In Rotterdam hebben FIOD en Economische Controledienst samen met auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra dit jaar tientallen invallen gedaan in Hindoe-videotheken.

Ook Bhadoria moet nog zien of zijn cliëntèle wel massaal naar de bioscoop zal gaan. Bij hem kun je voor vijf euro drie dvd's huren. Die bekijken zijn klanten thuis. Eerst lekker met z'n allen eten en dan voor de buis. Zo'n avondje `uit' is veel goedkoper dan met z'n vieren of vijven naar de bioscoop. Hij ziet ze al helemaal niet naar de uitreiking van de Indiase Oscars gaan. Bhadoria vindt de toegangsprijzen voor de Amsterdam Arena `schandalig'. ,,258 Euro! Dat kan geen gezin betalen.'' Bovendien stellen die prijzen ook weer niet zoveel voor, zegt hij. ,,Je hebt veel meer prijzen, dit evenement is er een als zovele. Het is wel promotie voor de Indiase film, maar vooral een manier om meer geld te verdienen.''