Advocaat kan kansloze zaak niet stoppen

De rechtsgang naar de Hoge Raad en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dreigt verstopt te raken door de vele kansloze procedures.

Nederlandse advocaten grossieren in kansloze zaken bij de Hoge Raad, maar ook bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Gisteren bekritiseerde de Hoge Raad in zijn jaarverslag de bulk aan cassatieprocedures die advocaten aanspannen, terwijl op voorhand vaststaat dat die procedures geen enkele kans van slagen hebben. Met als gevolg cliënten die blij zijn gemaakt met een dode mus en het risico dat de rechtspraak in cassatie onbeheersbaar dreigt te worden.

Het aanspannen van kansloze procedures speelt niet alleen bij cassatie. Nederlandse advocaten spannen ook bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) procedures aan die op voorhand kansloos zijn. Van de 545 zaken die vorig jaar bij het EHRM door Nederlandse advocaten werden aangespannen, werden 11 verzoekschriften ontvankelijk verklaard, zo blijkt uit het jaarverslag van de Hoge Raad.

,,Flutzaken'' noemde scheidend hoofdadvocaat-generaal bij het ressortsparket Amsterdam E. Myjer ze, vlak voor zijn benoeming als rechter bij het Europees Hof. ,,Met elke in redelijkheid bij voorbaat kansloze `je-weet-niet-hoe-eenkoe-een-haas-vangt'-klacht dragen zij er toe bij dat de machine verstopt raakt'', aldus Myjer vorig jaar in de Nieuwsbrief Strafrecht. ,,In beginsel is elke in Straatsburg ontvankelijk verklaarde Nederlandse klacht er een te veel.''

Een procedure bij het Europees Hof is alleen mogelijk als in eigen land alle rechtsmiddelen zijn uitgeput en de klacht is ingediend binnen zes maanden na de laatste definitieve beslissing, meestal de Hoge Raad. Maar het is een veelvoorkomend misverstand dat een procedure bij het Europees Hof een nieuwe beroepsinstantie zou zijn. Want de uitspraken in de voorgaande Nederlandse rechtsgang blijven gewoon in stand, wat de beslissing van het EHRM uiteindelijk ook zou zijn. Juist dat misverstand van een nieuwe beroepsprocedure leidt ertoe dat zoveel zaken bij het Europees Hof worden aangespannen, vermeldt de Hoge Raad in zijn jaarverslag.

Advocaten moeten zich bewust zijn van hun `poortwachtersfunctie', vindt de Hoge Raad en moeten hun cliënten behoeden voor kansloze procedures. In juridische kring speelt al langer discussie over de vraag of er drempels moeten worden opgeworpen om in beroep te gaan bij de Hoge Raad of het Europees Hof, bijvoorbeeld in de vorm van een `verlofstelsel', waarbij een commissie tevoren oordeelt over de vraag of een beroep op de Hoge Raad of het Europees Hof gedaan mag worden.

De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten is geen voorstander van zo'n extra drempel voor procedures bij de Hoge raad of het Europees Hof. Advocaten moeten volgens woordvoerder Van der Kruijs wel alert zijn op hun `poortwachtersfunctie'. ,,Dat gebeurt nu ook. Cliënten worden er wel degelijk voor gewaarschuwd dat hun zaak geen enkele kans heeft. Maar wanneer kun je zeggen dat een zaak met honderd procent zekerheid geen enkele kans maakt? Wat doe je als een cliënt per se verder wil procederen? Het gebeurt nu al in de praktijk dat advocaten weigeren om de wettelijk verplichte cassatiemiddelen op te stellen, met als gevolg dat de cassatieprocedure niet ontvankelijk wordt verklaard. Het zou een mogelijke oplossing kunnen zijn als de advocaten die een cassatieprocedure mogen aanspannen, beperkt worden tot de kring van professionele cassatieadvocaten. Die zijn daarvoor opgeleid.''

Overigens is volgens Van der Kruijs de hoge werkdruk bij de Hoge Raad eerder het gevolg van het strengere strafklimaat in Nederland van de laatste jaren.