Weldadige treinreis door droomwereld

In de mooie, met hout bewerkte treincoupé, eerste klas natuurlijk, staat een kop warme melk klaar, en er ligt een dichtbundel van P.N van Eyck. De tijden dat de spoorwegen er waren om de reizigers te verwennen, liggen lang achter ons, maar theatermaker Dries Verhoeven laat ze herleven in het Utrechtse Spoorwegmuseum. In zijn theatrale museumrondleiding Sporenonderzoek, die hij uitzette voor het Utrechtse Festival aan de Werf, laat hij de bezoekers door een treinstation dwalen, met een valies en een mobiele telefoon. Deelnemers moeten een plaats reserveren, worden op een bepaalde tijd tussen 19.00 en 23.00 uur verwacht, en krijgen vervolgens een eenpersoons rondleiding. Misschien valt het meer onder beeldende kunst dan theater. Het is hoe dan ook een weldadige ervaring, theater dat écht over de bezoeker zelf gaat.

Verhoeven (Oosterhout, 1976) is van huis uit decorontwerper. Hij maakt opzienbarende, dominante decors, vooral voor regisseur Marcus Azzini. Soms treedt hij op als zelfstandig theatermaker, van bijvoorbeeld de theatrale bustocht Hartstocht (2002-2004). Opmerkelijk aan Sporenonderzoek is dat Verhoeven heel weinig heeft vormgegeven; blijkbaar vond hij het Spoorwegmuseum, met zijn perrons en prachtige oude treinen, sfeerbepalend genoeg. Hier en daar legt hij slapende spelers neer, met hun hoofd op een wit kussen.

Ik ga alleen naar binnen, krijg in de lege hal een valies en een mobiele telefoon. Een gids meldt zich telefonisch, zij zal mij het museum doorleiden. In een conducteurshokje moet ik op een tijpmachine een route uit mijn jeugd vastleggen. Ik kies voor de route naar de Veronicaschool: Lintschotenstraat, Eendjespoortstraat, Kampersingel, Lange Brug, langs de pastorie, poortje door. Terwijl de gids mij over de perrons laat dwalen en laat plaatsnemen in treinen, hoort zij me uit over mijn jeugd, en over mijn droombestemming. Ik kies voor Odessa, vóór 1917.

Door het museum dwalen nog andere reizigers met mobiele telefoons en koffers; deels zijn het lotgenoten, deels gidsen. Hier en daar klinkt muziek, vooral vooroorlogse Duitse liedjes. Nostalgisch is de kleur, Verhoeven wil mij naar een weldadige droomwereld leiden waar de dwingende tijd niet bestaat, waar een treinstation niet een plaats is om doorheen te haasten, of ongeduldig te wachten. Bij hem is het een plaats om stil te staan en om te zien.

De gegevens die ik aan de gids over mijn persoonlijke leven heb verstrekt, verwerkt zij in een verhaal dat ze mij vertelt. Terwijl ze Sitting on the Dock of the Bay zingt, loop ik over een loopbrug en moet mij voorstellen dat het een boulevard in Odessa is, waar schrijver Isaac Babel een boek loopt te lezen, zo nu en dan zijn pas inhoudend bij mooie passages. In de koffer blijkt een kussen te zitten. Op het einde van de tocht word ik op een bed gelegd, dat over de rails het station uitrijdt.

Festival a/d Werf: Sporenonderzoek, door Dries Verhoeven. Gezien: 23/5 Spoorwegmuseum, Utrecht. Aldaar t/m 28/5. Inl. 030-2315355 of www.festivalaandewerf.nl.