Vijanden willen eind aan roddels

Ze waren ooit aartsvijanden, maar nu lijken ze elkaar te hebben gevonden. Want Lech Walesa, ten tijde van het communisme in Polen leider van de vakbondsbeweging Solidariteit, en Wojciech Jaruzelski, de generaal die Solidariteit in 1981 hardhandig oprolde, gaan tegenwoordig gebukt onder hetzelfde probleem.

Beide mannen hebben, ieder op hun eigen manier, last van het verleden. Over Jaruzelski, herkenbaar aan zijn donkere zonnebril, wordt vaak hard geoordeeld, omdat hij destijds geweld durfde te gebruiken tegen zijn landgenoten. Over Walesa gaat het hardnekkige gerucht, dat hij voor de communisten spioneerde. En nu willen de twee mannen samen ijveren voor de oprichting van een commissie voor waarheid en verzoening naar Zuid-Afrikaans model.

,,Polen is op dit moment in de greep van roddels'', aldus de generaal, die zelf graag wil getuigen voor zo'n commissie. ,,We moeten een platform vinden dat ons van objectiviteit zal voorzien.''

Walesa en Jaruzelski gingen zondagavond alvast in gesprek op televisie. De generaal verdedigde de stelling dat de Russen met veel grover geschut Polen zouden zijn binnengevallen als hij destijds niet zelf had ingegrepen. Walesa wilde uit de mond van de generaal horen dat hij, Walesa, nooit ook maar één seconde voor de geheime dienst heeft gewerkt. Na afloop schudden ze elkaar de hand, voor het eerst in zestien jaar.

Het huidige Instituut voor Nationale Herinnering (IPN), dat waakt over de dossiers van de geheime dienst, heeft wat betreft Jaruzelski afgedaan om als waarheidscommissie te functioneren. Begin dit jaar kwam vertrouwelijke informatie uit het instituut per ongeluk op internet terecht, hetgeen leidde tot verhitte discussies over de vraag of het verleden al dan niet met rust moet worden gelaten.

Het initiatief voor een nieuwe waarheidscommissie kan alsnog voor verzoening zorgen, aldus Walesa. ,,Verzoening is onvermijdelijk. We moeten het voorbeeld geven aan onze landgenoten.''

Niet iedereen is blij over de toenadering tussen de voormalige aartsvijanden. Wladyslaw Frasyniuk, een vroegere strijdmakker van Walesa, zei gisteren dat het ,,vernederend'' was om te zien hoe Walesa zich in allerlei bochten wrong om te worden vrijgepleit door Jaruzelski.