`Mogelijk twee keer stemmen'

Indien de Tweede Kamer ondanks een massaal `nee' op 1 juni toch de Europese Grondwet wil ratificeren, moet een tweede referendum overwogen worden.

Dat stelt de voorzitter van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer, Wouter Bos. Een eventueel tweede referendum zou gehouden moeten worden vóór oktober 2006, als het ratificatieproces in alle EU-landen dient te zijn voltooid.

,,Ik hoop vooral dat een tweede referendum niet nodig is'', zegt Bos. ,,Nee is nee. Maar als kabinet en andere Kamerfracties het argument hanteren dat we, als we niet ratificeren, de enigen in de EU zijn en de overige lidstaten zijn niet bereid opnieuw te onderhandelen, dan zeg ik: voor de zuiverheid moet dan worden teruggegaan naar de kiezer die `nee' heeft gezegd. Ik vind dat alleen de kiezer zelf het eventuele `nee' weer in een `ja' mag veranderen.''

Fractievoorzitter Verhagen van het CDA zegt ,,verbaasd'' te zijn dat de PvdA, een van de initiatiefnemers tot het referendum, nu opeens twijfel laat bestaan over wat ze met de uitslag zal doen. ,,Wij waren niet voor het referendum, maar we hebben wel gezegd dat we de uitslag serieus zullen nemen.''

Voor Tweede-Kamerlid Van der Laan (D66) is een tweede referendum ,,onacceptabel''. ,,Je moet niet dezelfde vraag blijven stellen''. Van der Laan meent dat Bos zich gedraagt als iemand van ,,een politieke elite, die toch wel doet wat zij wil''.

,,Bos moet straks, net als iedere andere volksvertegenwoordiger, zijn verantwoordelijkheden nemen en politieke conclusies trekken uit het advies van de kiezer'', reageert Tweede-Kamerlid Van Baalen (VVD). ,,Het gaat niet aan om de mensen nu te zeggen dat ze straks voor hertentamen opmoeten.''

De PvdA is voorstander van de Europese Grondwet. ,,Wij zijn niet bang voor de kiezer'', zegt Bos, ,,maar de komende acht dagen wordt het wel een uphill battle om het op 1 juni `ja' te laten zijn. Wat wel een enorme winst is dat Europa nog nooit zo heeft geleefd als nu.''

De opmerking van oud-premier Lubbers, die zegt begrip te hebben voor nee-stemmers is bij minister Kamp (Defensie, VVD) verkeerd gevallen. ,,Ik kan deze uitspraak echt niet plaatsen, zeker niet als die afkomstig is van iemand die twaalf jaar lang intensief heeft meegewerkt aan de opbouw van Europa'', stelde Kamp gisteren na afloop van overleg met zijn Europese collega's in Brussel.

,,Door nee te zeggen zou Nederland een probleem creëren, ook voor zichzelf, omdat dit ook voor de burgers een achteruitgang betekent'', aldus de minister van Defensie.