Herontdekt zeegezicht uit collectie koning Willem II

Een van de weinige leden van het Nederlandse koninklijk huis die een fatsoenlijke kunstverzameling heeft opgebouwd, was Willem II (1792-1849). In zesentwintig jaar, tussen 1823 en zijn dood, bracht hij, eerst als de prins van Oranje en vanaf 1840 als koning, een betrekkelijk kleine maar niet onbelangrijke verzameling van schilderijen en tekeningen bijeen. Na zijn dood raakte de collectie verspreid. Eén schilderij, een opvallend werk van de zeeschilder Ludolf Backhuyzen (1631-1708), waarvan tot dusverre ieder spoor ontbrak, is sinds kort weer terug in Nederland. De komende weken maakt het deel uit van een presentatie bij de Haagse kunsthandel Hoogsteder die beoogt een beeld te geven van de negentiende-eeuwse smaak voor oude en eigentijdse schilderkunst en die van Willem II in het bijzonder.

Om te voldoen aan de schulden die deel uitmaakten van Willems nalatenschap, organiseerden de erfgenamen in 1850 een veiling. Daar maakten de tsaar van Rusland, de markies van Hertford, de puissant rijke familie Rothschild en andere voornamelijk buitenlandse kunstliefhebbers zich meester van een groot gedeelte van de koninklijke verzameling. Een van de Nederlandse bieders was de Amsterdamse koopman en regent Arnold Willem baron van Brienen. Hij werd, voor de destijds aanzienlijke som van 5650 gulden, eigenaar van een majestueus zeegezicht van de Amsterdamse schilder Backhuyzen. Na een kleine eeuw van vergetelheid dook dat schilderij in maart vorig jaar op een veiling bij Christie's in Londen.

Backhuyzens Schepen in de storm voor Enkhuizen (ca. 1690) is, met zijn hoogte van een meter, een voor deze schilder uitzonderlijk groot schilderij. Het toont een ruige zee waarin een gehavende driemaster en enkele kleinere zeilschepen de strijd aanbinden met de elementen. In de weergave van schuimkoppen en lichteffecten betoont de schilder zich bij uitstek de marinespecialist die hij was. De compositie komt perfect overeen met de enige afbeelding die ervan bekend was, een lijngravure uit een inventaris uit 1848 van de collectie van Willem II. Maar het schilderij ging schuil onder zoveel vuil en overschilderingen dat Christie's zijn hand niet in het vuur durfde steken voor de toeschrijving aan Backhuyzen. Na restauratie blijkt het schilderij echter ook stilistisch naadloos aan te sluiten bij ander werk van de kunstenaar.

Kunsthandelaar Willem Jan Hoogsteder vertelt dan ook met smaak en twinkelogende voldoening over zijn relatief goedkope aankoop uit de collectie van een anoniem gebleven jetsetdame van een vervuild en sterk geretoucheerd schilderij, dat de Backhuyzen blijkt die koning Willem II zo gewaardeerd moet hebben.

Presentatie: Ludolf Backhuyzen, Schepen in de storm. Kunsthandel Hoogsteder & Hoogsteder, Lange Vijverberg 15, Den Haag (geopend ma t/m vr. 12-17 uur). T/m 17/6. Inl.: 070-3615575 of www.hoogsteder.com