`Groei zonder sociale samenhang is zinloos'

Vanochtend begon het vierjaarlijkse FNV-congres. De Waal verlaat de vakcentrale, de FNV gaat op zoek naar nieuwe jonge leden.

Op speciaal verzoek van scheidend FNV-voorzitter Lodewijk de Waal speelde het FNV-orkest strijdliederen, zoals de socialistische Internationale. De reactie in de zaal, waar FNV-leden bijeen zijn voor het vierjaarlijkse congres van de grootste vakcentrale van Nederland, was ongemakkelijk. Een enkeling zong mee, het merendeel van de circa 350 aanwezigen beperkte zich tot applaus achteraf. ,,Dat wordt zelfs bij de PvdA niet meer gespeeld'', zei De Waal toen hij het orkest bedankte.

Vandaag opende De Waal een tweedaags FNV-congres in Rotterdam, waar morgen naar verwachting Agnes Jongerius tot nieuwe voorzitter wordt gekozen. Hij deed een oproep de slagkracht van de vakbeweging te vergroten. Dat is volgens hem nodig, omdat bij de Nederlanders ,,een mengeling van zorgen, ontevredenheid en woede heerst. Wat hebben we aan economische groei als de sociale samenhang zoek is? De vakbeweging moet sterk genoeg zijn om het voortouw te kunnen nemen bij het herstel van sociale samenhang.''

Hij suggereerde dat de vakbeweging minder moet overleggen, en meer moet actievoeren, om zo zelf onderwerpen aan de orde te stellen. Het economisch tij zou het moeilijker maken om op andere manieren invloed uit te oefenen op politiek en werkgevers. ,,Tijdens de acties in het najaar ontstond er iets van begeestering. Van het samen strijden voor één doel. We hebben laten zien dat we het nog kunnen.''

Ook moet de FNV zich meer richten op nieuwe groepen leden. ,,De belangrijkste uitdaging voor de komende jaren is zonder twijfel dat de FNV andere groepen werknemers aan zich moet binden. Denk aan jongeren, vrouwen en allochtonen.'' Later vandaag zou FNV hiervoor voorstellen presenteren, zoals de oprichting van een jongerennetwerk.

Niet alleen in Nederland, ook in Europa is daadkracht van de vakbeweging nodig, zegt secretaris-generaal John Monks van het Europees verbond van Vakverenigingen. Ook Europeanen zijn onzeker. In de oude lidstaten omdat de banen verdwijnen, en in de nieuwe lidstaten omdat internationale bedrijven de lokale ondernemingen wegvagen, en hun beste krachten naar het westen emigreren. Het antwoord van de Europese regeringen is de `amerikanisering' van Europa. ,,Wij zijn het, die tussen Europa en een neoliberale toekomst staan. We hebben bondgenoten, maar wij dragen de overwegende verantwoordelijkheid.'' Dat was voor hem een reden voor een klemmend stemadvies voor het referendum van 1 juni over de Europese Grondwet: voor! De Grondwet bevat volgens hem voldoende mogelijkheden voor invloed.

Na Monks was het weer tijd voor muziek. Ook daar was slagkracht het motto: in de uitvoering van het ongeveer zestig-koppige orkest klonk zelfs Fernando uit de Abba-medley als een strijdlied.