Compromis Senaat VS over rechters

Een groep gematigde senatoren heeft gisteren op het laatste moment een politieke crisis in de Verenigde Staten weten te voorkomen en een akkoord bereikt over de aanstelling van enkele conservatieve federale rechters.

Daardoor is voorlopig voorkomen dat een van de meest gekoesterde tradities in de Senaat zal worden veranderd: de zogenoemde filibuster, waarmee iedere senator eigenhandig een stemming kan tegenhouden door eindeloos te blijven doorpraten. Een filibuster kan alleen door een drievijfde meerderheid worden doorbroken.

Voor de Democraten is het filibusteren een van de laatste, en zelden toegepaste, machtsmiddelen in een door Republikeinen gedomineerde (55 van de 100 zetels) Senaat. De Republikeinen, die de filibuster ,,de tirannie van de minderheid'' noemen omdat tien andere gerechtelijke benoemingen op deze manier werden tegengehouden, dreigden deze mogelijkheid echter af te schaffen door een stemming te eisen over de rechtmatigheid ervan. Omdat de Republikeinen de meerderheid bezitten, was een `nucleaire optie', de afschaffing van het machtsmiddel, mogelijk.

Zonder de hinder van de filibuster zou het aanzienlijk eenvoudiger zijn voor president Bush om de federale rechtbanken te hervormen naar zijn overtuiging, en in het geval van het aftreden of overlijden van opperrechter William Rehnquist, die aan kanker lijdt, ook het Hooggerechtshof.

Het nu bereikte akkoord, waarbij 14 gematigde Republikeinen en Democraten betrokken waren, houdt in dat de zeven betrokken Democraten zich niet zullen verzetten tegen drie conservatieve benoemingen van federale rechters en slechts in de toekomst in ,,buitengewone omstandigheden'' het middel van de filibuster te gebruiken. De zeven Republikeinen hebben beloofd niet zullen instemmen met de `nucleaire optie'.

Het is onduidelijk hoe lang het akkoord overeind blijft: over twee van de vijf benoemingen is geen akkoord bereikt. Senator John McCain (Republikein), een van de opstellers van het akkoord, zei gisteren dat er ,,geen verplichting [is] voor of tegen'' de aanstelling van deze twee te stemmen.

Ook waren er verschillende interpretaties van het akkoord. De Democraten menen dat er een afspraak is waaronder het de Republikeinen verboden is de filibuster af te schaffen. De Republikeinen verzekerden hun achterban gisteren dat het nog steeds mogelijk is de `nucleaire optie' in te zetten.

In het Capitool waren gisteren in afwachting van een lange nacht kampeerbedden opgesteld. Bij het langste debat in de Senaat, in 1957 over burgerrechten voor zwarten, was senator Strom Thurmond 24 uur en 18 minuten aan het woord. De bekendste filibuster had plaats in 1935 toen senator Huey Long 15 uur en 30 minuten aan het woord was en onder andere de grondwet en een recept voor gefrituurde oesters voordroeg.