Novelis verzelfstandigd dankzij Brussel

Alcan moest na de overname van Pechiney zijn walsdivisie afstoten. Novelis, dat hieruit ontstond, is in één klap de grootste maker van aluminium walsproducten ter wereld.

Vrachtwagens vol met `balen' samengeperste bier- en frisdrankblikjes komen dagelijks binnen bij de aluminiumwalserij van Novelis in Oswego, in het noorden van de Amerikaanse staat New York. De blikjes worden volautomatisch losgewrikt en in kleine stukjes gemalen. Afval dat tussen de blikjes is achtergebleven wordt eruit gefilterd, de inkt waarmee ze zijn bedrukt eraf gebrand. Het aluminium dat daarna overblijft, wordt in grote ovens omgesmolten tot walsplakken en daarna uitgewalst tot dunne plaat – onder andere voor de productie van nieuwe blikverpakkingen, maar ook voor plaatmateriaal voor auto's.

,,We recyclen hier ongeveer zes miljard drankblikjes per jaar'', zegt personeelsdirecteur John Mosher van Novelis Specialty Products in Oswego. ,,Daarmee voorzien we voor meer dan driekwart in onze eigen aluminiumbehoefte.'' De fabriek in Oswego, waar 650 mensen werken, is de grootste Novelis-fabriek in de VS en de op één na grootste recycler van aluminiumblikjes ter wereld – de grootste staat in Berea, in de staat Kentucky, en is eveneens eigendom van Novelis.

,,In Oswego komen al onze kerntechnologieën bij elkaar'', zei bestuursvoorzitter Brian Sturgell vorige week op een presentatie voor analisten in Oswego. ,,Oswego is een van de meest geavanceerde walserijen ter wereld, met zeer hoogwaardige installaties voor het recyclen, gieten en walsen van aluminium.'' De fabriek staat volgens Sturgell model voor Novelis als geheel. ,,Onze toegevoegde waarde zit niet in het metaal dat wij leveren, maar in onze kennis op het gebied van recycling en walstechnologie.''

Sturgell steekt de laatste maanden veel energie in presentaties aan analisten, want het sinds begin dit jaar aan de beurs van Toronto en New York genoteerde Novelis is in de financiële wereld nauwelijks bekend – laat staan daarbuiten. Novelis is eind vorig jaar afgesplitst van het Canadese aluminiumconcern Alcan. Dat moest na de overname van het Franse Pechiney van toezichthouders in Brussel en Washington zo veel onderdelen afstoten om geen mededingingsregels te overtreden, dat Alcan in plaats daarvan voorstelde om zijn grootste divisie, walsproducten, af te splitsen.

De toezichthouders gingen daarmee akkoord en sinds begin dit jaar is de verzelfstandiging van Novelis een feit. Alleen de walserijen die plaatmateriaal voor vliegtuigen maken – een van de aantrekkelijkste nichemarkten in de aluminiumindustrie – bleven bij Alcan, alle andere walserijen (38 in totaal) gingen mee over naar Novelis, dat daarmee in één klap de grootste producent van aluminium walsproducten ter wereld is. Novelis is onder meer marktleider in aluminium drankblikjes, aluminiumfolie en aluminium plaatmateriaal voor auto's.

In walsproducten heeft Novelis een marktaandeel van 20 procent, op ruime afstand gevolgd door Alcoa, Norsk Hydro en Alcan. Van de vier grote mondiale spelers is Novelis de enige die zich op een deel van het productieproces concentreert. De andere zijn in de hele keten actief: het winnen van bauxiet, de raffinage van bauxiet tot alumina, het smelten van alumina tot aluminium en de verwerking tot wals- en extrusieproducten.

Volgens John Mosher van Novelis in Oswego is het een voordeel om niet in de hele keten actief te zijn. ,,Wij zijn daardoor veel minder afhankelijk van prijsschommelingen. De vergoeding die wij rekenen voor het walsen is redelijk constant, de schommelingen zitten in de metaalprijs. Die berekenen wij één op één door aan onze afnemers.'' Voor producenten van primair aluminium is de hoogte van de aluminiumprijs, die op de Londense metalenbeurs LME tot stand komt, bepalend voor de winstgevendheid. Voor een walserij is vooral de marge die behaald wordt op de verwerking van het primair aluminium belangrijk. ,,Wij proberen daarom een zo groot mogelijk gedeelte van onze capaciteit te benutten voor producten met een hoge marge. Een paar jaar geleden ging 70 procent van onze afzet nog naar blikproducenten, nu is dat nog maar 50 procent.''

Novelis haalt op dit moment ruim een derde van zijn 7,8 miljard dollar (6,2 miljard euro) omzet uit drankblikjes, die zich kenmerken door hoge volumes en lage marges. Plaatmateriaal voor de bouw levert een kwart, huishoud- en verpakkingsfolie een vijfde. ,,Ongeveer 70 procent van onze afzetmarkt is zeer stabiel. Dat geldt met name voor blikverpakkingen en folie. Maar er zit meer groei in bijvoorbeeld de auto-industrie, waar de marges ook hoger zijn. Alleen schommelt de vraag in die markt meer'', aldus bestuursvoorzitter Sturgell.

Wereldwijd groeit Novelis het sterkst in Azië en Zuid-Amerika, maar de bulk van de omzet komt uit Europa en de VS, waar de groei beperkt is. De Europese divisie is met 40 procent van de omzet en 6.500 van de 13.000 werknemers het grootste onderdeel van Novelis, dat zijn hoofdkantoor in Atlanta heeft. ,,In de westerse markten concentreren we ons vooral op kostenbesparingen.''

In Europa valt op dat gebied het meest te winnen. De Novelis-fabrieken zijn daar kleinschaliger dan in de VS, waar de afgelopen decennia al stevig gesaneerd is. Eind 2004 sloot Novelis twee van de twintig Europese fabrieken (in België en Schotland) en twee voormalige verkoopkantoren van Pechiney in Engeland en Duitsland. ,,En daarmee zijn we in Europa nog zeker niet klaar'', aldus Sturgell.