Zeepbel of teken van herstel

Het navigatiebedrijf Tomtom wil deze week rond de 400 miljoen euro ophalen bij zijn beursgang. Een teken van betere tijden of komt er een nieuwe zeepbel?

De Nederlandse belegger zal zich even in de ogen wrijven. Het is dan ook al ruim vijf jaar geleden sinds hij zoiets zag: een Nederlandse beursgang op het Amsterdamse Damrak die in de miljarden loopt. Het is te hopen voor belegger en de beursganger in kwestie, Tomtom, dat het debuut niet hetzelfde verloopt als bij die vorige grote beursintroductie: het drama in maart 2000 met de internetaanbieder World Online.

Tomtom verschilt in veel opzichten van deze illustere beursvoorganger. Het bedrijf maakt bijvoorbeeld winst, heeft een goedlopend product en een fors marktaandeel. De maker van navigatieapparatuur voor in de auto is met een marktaandeel van bijna 30 procent de wereldwijde marktleider waar het gaat om nagivatiesystemen. En is vooral succesvol met de Tomtom Go, een draagbaar apparaatje dat met een zuignap op dashboard of voorruit kan worden geplakt. Er liggen volop kansen om te groeien: in 1997 reden er nog maar 100.000 auto's in Europa met een navigatieapparaat, eind 2005 zijn dat er 8,6 miljoen. Aangezien dit slechts 4 procent is van het Europese wagenpark, biedt dat veel perspectief.

Toch klinken er ook kritische geluiden over de beursgang van het in Amsterdam gevestigde bedrijf. Een rondgang langs Nederlandse financiële analisten bij banken leert dat weinigen het bedrijf al echt volgen; de meeste analisten wachten met hun advies op de uitgiftekoers die donderdag bekend wordt. De eerste handel vindt, zo is het schema, vrijdag plaats op het Damrak, op loopafstand van het op het Rembrandtplein gevestigde Tomtom.

De enige twee gepubliceerde rapporten van analisten over Tomtom komen vooralsnog van F. van Lanschot Bankiers en Effectenbank Stroeve. ,,De concurrentie in de markt voor dit soort navigatieapparatuur zal binnen enkele kwartalen veel erger worden, vergelijkbaar met markten voor dvd-spelers, mp3 en platte televisies'', schrijft analist Marc Kennis van Van Lanschot in een afgelopen week verschenen rapport. ,,Onze zorg is dat het succes van de TomTom Go veel nieuwe spelers aantrekt. Aangezien de barrières om deze markt te betreden laag zijn, zal er een snelle prijsdaling plaatsvinden.''

Zijn woorden vinden instemming bij analist Philip Scholte van Effectenbank Stroeve. ,,Ik ben dit jaar naar de Cebit geweest [de grote jaarlijkse elektronicabeurs in Duitsland, red.] en daar zie je de enorme hoeveelheid aan producten die vergelijkbaar zijn met wat Tomtom maakt. Tomtom heeft natuurlijk een bekende merknaam, maar het is duidelijk dat de concurrentie flink zal toenemen en ik denk dan ook dat het groeitempo van Tomtom de komende jaren substantieel zal afnemen'', zegt Scholte.

De analisten stellen vraagtekens bij de introductieprijs van Tomtom. Het bedrijf mikt op een prijs tussen de 14 en 18,50 euro, waarmee de hele onderneming wordt gewaardeerd op 1,5 miljard tot 2 miljard euro. ,,Een prijs van 13,50 tot 15,50 zou redelijk zijn. Wees voorzichtig'', is het advies van Scholte aan de belegger.

Scholte wil Tomtom en de beursgang van het bedrijf echter niet vergelijken met de internetbubbel van eind jaren negentig, de periode dat veel bedrijven voor enorme bedragen naar de beurs werden gebracht terwijl ze nog verlies maakten en er vaak zelfs weinig zicht was op winst.

Bij Tomtom laten de resultaten vooralsnog weinig te wensen over. Het bedrijf maakt winst, een winst die bovendien snel stijgt. Zo steeg de omzet in 2004 met 392 procent naar 192 miljoen euro en ging de nettowinst van 6 miljoen in 2003 naar 28 miljoen euro vorig jaar. ,,Maar het is moeilijk in te schatten hoe hard de omzet zal stijgen de komende jaren en wat de toenemende concurrentie zal doen met de winstmarges'', zegt analist Scholte. Tomtom oprichter en algemeen directeur Harold Goddijn zei vorige week de prijs ook hoog te vinden. ,,Maar we hebben een leidende positie op de Europese markt en we verwachten verder te groeien.''

Analist Kennis heeft zijn twijfels en stelt: ,,Een acceptabele prijs voor beleggers ligt aan de onderkant van de 14 tot 18,50 euro bandbreedte, zeker gezien de redenen achter de beursgang.''

Want die redenen zijn bij Tomtom anders dan gebruikelijk is bij beursgangers. De meeste debutanten gaan naar de beurs omdat ze nieuw kapitaal nodig hebben om hun strategie en expansieplannen te kunnen betalen.

Bij Tomtom worden 28 miljoen aandelen verkocht. De opbrengst van de plaatsing van 7 miljoen nieuwe aandelen is bestemd voor de groei van het bedrijf. De opbrengst van de verkoop van 21 miljoen bestaande aandelen is voor de vier oprichters die daarmeew in een keer multimiljonair worden.

Het bedrijf doet daar overigens ook helemaal niet geheimzinnig over. Goddijn – die minimaal 73 miljoen euro verdient aan de introductie – gaf zelf toe dat het bedrijf niet veel extra geld nodig heeft. ,,We hebben de afgelopen jaren veel winst gemaakt en een goede kasstroom gegenereerd. Het bedrijf staat er goed en gezond.''