`Wij zijn van het niveau Heerenveen'

AZ was dit seizoen de smaakmaker van de eredivisie. Kan de Alkmaarse club de opmerkelijke resultaten een vervolg geven? ,,Financieel gezien is een plek bij de top drie onhaalbaar.''

Directeur voetbalzaken Martin van Geel haalde in het najaar van 2002 de toen werkeloze Co Adriaanse als hoofdtrainer naar AZ. Dat bleek later de sleutel voor het succes van de provincieclub, die dit seizoen opzien baarde door op een haar na de finale van de UEFA Cup te missen en derde te worden in de eredivisie. De oud-voetballer Van Geel, die uitkwam voor Ajax, Feyenoord, Willem II en Roda JC, werkte als manager van Willem II ook drie jaar succesvol samen met Adriaanse.

Toch was hij er in oktober 2002 niet zeker van dat hij de Amsterdamse oefenmeester kon overhalen naar Alkmaar te komen als opvolger van Henk van Stee. ,,Ik wist dat hij nooit midden in het seizoen bij een club wilde beginnen. Op zondagochtend togen mijn vrouw en ik met appelgebak naar Zeist om bij Co op de koffie te gaan. `Ik heb een groot probleem', zei ik. `Als jij het nu niet doet moet ik een ander aanstellen en als hij goed werk levert, kom ik bij jou niet terug.' Mijn vrouw speelde op z'n gemoed. `Weet je nog Co, dat we in Moskou op het Rode Plein liepen (Champions League met Willem II, red.)', zei ze. `Dat komt weer terug'. We stonden toen met AZ derde van onderen, maar gelukkig ging Co akkoord.'' Via een tiende en vijfde plaats in de eindrangschikking vond AZ vervolgens de weg naar de top van de eredivisie.

Liggen jullie sportief gezien voor op schema?

Martin van Geel: ,,Ja. In 2003 hebben we een vijfjarenplan opgesteld met als doel om vanaf 2008 verder te kunnen als structurele subtopper. We zijn de afgelopen jaren druk bezig binnen onze organisatie een professioneel klimaat te scheppen dat hiervoor nodig is. Ik heb vanaf augustus 2002 toen ik bij AZ begon medewerkers taken en bevoegdheden toebedeeld. Er waren veel grijze gebieden bij de club. Als er iets fout ging kon iedereen naar elkaar wijzen. Wie de lat niet hoger wilde leggen haakte af, maar het gros is gebleven. Ik werk met veel overleg, het bestuur is altijd volledig op de hoogte. Co heeft natuurlijk ook bijgedragen aan een professionelere organisatie. Zo werd er op zondag nooit getraind wanneer er vrijdag of zaterdag was gespeeld. Ik vroeg me af hoe dat kon bij een club waar zoveel geld in omgaat.''

Geeft de ineenstorting van de laatste weken geen bittere bijsmaak?

,,Die terugval is een mentale zaak en verklaarbaar. Het begon in een week dat we op bezoek moesten bij respectievelijk Feyenoord, Villarreal en Ajax. Tussen twee UEFA-Cupwedstrijden programmeerde de KNVB voor ons ook nog een uitgestelde wedstrijd in de Arena. Feyenoord en Ajax waren er op gebrand van ons te winnen. Daarna heeft Adriaanse bewust spelers gespaard voor de UEFA Cup. En vervolgens kwam die anticlimax in de laatste minuut tegen Sporting Portugal. Ik kan goed relativeren, maar daar was ik een week ziek van. Wij kregen in de eerste helft in de 48ste minuut een doelpunt tegen, terwijl er maar twee minuten extra tijd was aangegeven. Ik twijfel eraan of de scheidsrechter daar in de rust door zijn assistenten op is gewezen. Anders had hij nooit twee minuten na de verlenging laten doorspelen. We hebben nog bij de UEFA de mogelijkheden van een protest onderzocht, maar dat was een kansloze missie geworden want een arbiter heeft die bevoegdheid. Als we de finale wél zouden hebben gehaald hadden we in de eredivisie niet zoveel punten verspeeld. Het neemt allemaal niet weg dat de competitie voor ons als een nachtkaars uitgaat en dit hadden we willen voorkomen.''

Adriaanse heeft het daar ook moeilijk mee. Na het duel tegen ADO, dat opnieuw in de slotfase verloren ging, moende hij zijn team ,,een kleuterklas'' en zijn vertrek bij AZ ,,goed getimed''. Hij zegt nu bij zeven clubs te kunnen tekenen.

,,Ik ken Co vanaf 1997 en weet dat hij het hart op de tong draagt en dat hij niet tegen zijn verlies kan. Dat heb ik het bestuur van AZ ook gezegd toen we hem aantrokken. Hij is een groot trainer/coach maar hij zal op elk moment en op elke plek zijn mening geven. Ook in de euforie kan het wel wat rustiger, al zijn er onder zijn hoede negen AZ-spelers in het Nederlands elftal of de voorselectie gekomen. In Den Haag was ik te keer gegaan in de kleedkamer om vervolgens in de persconferentie een stukje politiek te bedrijven. Daar ben ik eerlijk in. Co doet dat niet. Bij Willem II, na het seizoen '98-'99, heb ik tegen hem gezegd: `Als je dit aspect kunt verbeteren, ben je een absolute topper. Dan kun je naar clubs als Real Madrid.' Hij zei toen tegen mij dat hij zichzelf niet kan veranderen. Daarom stak ik er bij AZ geen energie meer in. Op de avond van de wedstrijd tegen ADO belde voorzitter Scheringa. Of Co niet wat te ver was gegaan. `Ja Dirk', zei ik, `maar weet je nog wat ik destijds heb gezegd?' Co is trouwens bij AZ milder dan bij Willem II.''

Met Louis van Gaal hebben jullie volgend seizoen ook een veeleisende trainer met grote kwaliteiten in huis. Maar hij botst wel eens met zijn `vrienden van de media' en heeft graag de touwtjes stevig in handen.

,,We zochten iemand die het afbreukrisico aandurft na het succes van Adriaanse en in onze organisatie wilde werken. Van Gaal is een man met heel veel plussen en misschien een enkel minpuntje. Daar moeten we flexibel in zijn tot op een bepaalde hoogte. We hebben niet de intentie Louis te veranderen. Karakters kun je ook niet veranderen, daar moet je mee leren omgaan. Ik ken hem als goudeerlijk. Hij is gewend als trainer/coach of technisch directeur het heft in handen te hebben. Maar bij AZ moet Van Gaal de taken en bevoegdheden laten zoals ze zijn afgesproken. Ik werk puur voorwaarden scheppend en zal me niet met tactiek of opstelling bemoeien. Als ik tegen zijn zin een speler wil aantrekken komt hij er niet. Tenzij het een investering is voor de lange termijn. Als hij een speler wil halen waar ik het niet mee eens ben, gaat de transfer ook niet door.''

Over versterkingen gesproken, jullie zijn druk op zoek naar spitsen?

,,Het geraamte van de selectie voor volgend seizoen staat er. De meeste spelers liggen vast tot 2007 of 2008. Robin Nelisse vertrekt naar FC Utrecht en Ali Elkhattabi gaat waarschijnlijk ook weg. Voor hen zoeken we twee nieuwe, liefst transfervrije, spitsen. In ieder geval een targetman, een aanspeelpunt voorin dat in ons systeem past. Die zoektocht wil nog niet vlotten. Als wij ons bij een club melden, denkt men dat er een gouden vloot binnenkomt. We worden nu gezien als een topclub, maar we hebben een begroting van slechts 14 miljoen euro. Zo moesten we 6 miljoen neertellen voor Klaas Jan Huntelaar van Heerenveen en 4 miljoen voor David Mendes da Silva van NAC. Dat soort bedragen willen en kunnen we niet betalen.''

Maar jullie zouden toch hetzelfde doen als clubs bijvoorbeeld Denny Landzaat, Joris Mathijsen of Jan Kromkamp willen aantrekken?

,,Dat is wel waar. Maar in weerwil van alle geruchten over scouts van topclubs als Real Madrid die bij ons op de tribune zaten heeft nog geen enkele club een bod gedaan op een van onze spelers. Nou ja, Brescia wilde voor een belachelijk laag bedrag Ron Vlaar kopen. Hij zou dan in hun theater geplaatst worden en als ze hem later kunnen doorverkopen konden we delen in de winst. Niet bevorderlijk voor zijn carrière. Meestal kloppen al die transferberichten niet. Wij zijn in verband gebracht met veertien spitsen. Abubakari Yakubu van Vitesse had ons al afgezegd, motiveerde dat zelfs in de media, maar wij hebben hem niet een keer benaderd. Ik ben ervan overtuigd dat het allemaal goed komt en dat de selectie volgend jaar sterker is.''

Wat wordt de sportieve doelstelling?

,,Dat is intern nog niet uitgesproken, maar ik ga er vanuit dat we weer Europees voetbal willen halen en de tweede ronde van de UEFA Cup. In de eredivisie moeten we ons richten op de plaatsen vier, vijf, zes. Laten we niet vergeten dat we pas vanaf 1998 in de eredivisie spelen. De afgelopen jaren waren we gemiddeld tiende. Financieel gezien is een plek bij de top drie onhaalbaar. In het nieuwe stadion groeien we vanaf medio 2006 misschien naar een begroting van 20 miljoen euro, terwijl Ajax, Feyenoord en PSV nu al met 55 miljoen werken. Schaal ons maar in op het niveau Heerenveen.''