`We laten ze weer eens goed zweten'

Ze zijn tegen de euro, de toetreding van Turkije tot de EU of ,,het hele beleid''. Daarom stemt de Oudelandstraat in Rotterdam vrijwel unaniem `nee' bij het referendum over de Europese Grondwet.

Antonius Opstal, Oudelandstraat 53 in Rotterdam, heeft het scheerschuim nog op zijn gezicht wanneer hij de voordeur opent. Hij heeft weinig tijd, ,,ik moet zo weg, naar een afspraak''. Maar hij wil best even zeggen wat hij gaat stemmen: `nee', natuurlijk. ,,Ik ben tegen. En weet u waarom? Omdat ze ons nooit wat hebben gevraagd. Ook niet over die euro. En dan zegt u misschien: dat heeft er niks mee te maken. Maar het is wel 10 procent van je spaargeld, dat je kwijt bent. En daar schrijven ze niet over in dat foldertje over die Grondwet.''

In de Oudelandstraat in Rotterdam-Zuid stemde op één huis na in 2002 iedereen op Pim Fortuyn. Ze waren het zat. Er was van alles mis en de politiek deed niks. Nu zijn ze het weer zat. Weer is er van alles mis en wordt er niet naar ze geluisterd. Dus gaan ze over anderhalve week opnieuw tegenstemmen. Niet tegen de Grondwet. Daar heeft niemand zich in verdiept. Maar wel tegen de euro, ,,waardoor alles twee keer zo duur is geworden'', tegen de buitenlandse werknemers, ,,want die pikken ons brood in'', en, vooral eigenlijk, tegen het kabinet, ,,dat ik nu echt spuugzat ben''. ,,Ik vind: die politici moeten maar weer eens goed zweten.''

Neem Miranda Andeweg, Oudelandstraat 34. Ze is aan het behangen. Het hele huis wordt opgeknapt, ze is al een paar weken druk, ,,dus die folder heb ik niet kunnen lezen, die ligt ergens''. Erg interessant is het allemaal ook niet. ,,Met Pim, Pim Fortuyn, wist je waar het over ging. Daar was meer aandacht voor. En die was ook leuker om te zien.'' Ze denkt dat haar broer gelijk heeft, die zegt: stem nee, want anders komen ze uit andere landen hier om werk. ,,Daar ben ik natuurlijk tegen.''

Annika van Grevenbeek, Oudelandstraat 20, heeft de folder wel gelezen. ,,Maar ik zal eerlijk zeggen: als ik dat lees, snap ik het nog niet. Waarom maken ze het niet een beetje begrijpelijk voor de mensen?'' Ze gaat zeker stemmen, ,,dat doet iedereen die ik ken, de hele straat, er is hier veel contact, in de zomer zetten we 's avonds de stoelen op de stoep, gezellig, dus dat weet je van mekaar''. Het wordt `nee'. ,,De mensen zeggen: we moeten laten zien dat we het zat zijn met z'n allen. Gewoon, alles. Wat ze denken dat de mensen mogen en niet mogen. Het hele beleid, zeg maar.''

Haar schoonvader is op bezoek. Die woont in IJsselmonde. Hij gaat ook `nee' stemmen. ,,En ik ga ook voor mijn buren stemmen. Ook nee. Die zijn er dan niet, maar ze vinden het belangrijk om te stemmen. Daarom hebben ze mij gevraagd.'' Annika van Grevenbeek gaat voor haar ouders stemmen. Die zijn volgende week met vakantie. ,,Het is belangrijk, dat vinden mijn ouders ook. De politiek moet horen hoe de mensen erover denken.''

Dat vindt ook Hossein Payranj, Oudelandstraat 49, uit Iran. Achter het raam boven zijn voordeur heeft hij een vlag van de KNVB hangen, Hup Holland staat erop. Bij verkiezingen vraagt hij altijd aan zijn buurman, ,,twee huizen verderop'', wat hij het beste kan doen. Maar in dit geval weet hij het zelf. ,,Het wordt te veel. Te groot. Landen moeten dingen zelf kunnen doen. Bijvoorbeeld de sociale dienst. Stel, dit land geeft vierhonderd euro en een ander land geeft twintig euro. Dan zeggen ze misschien: maak er maar honderd euro van.'' Hij gaat `nee' stemmen.

Net als Sarina van der Linden, Oudelandstraat 47, zijn buurvrouw, die net de hond heeft uitgelaten. Veel mensen in de straat hebben een hond, een bordje aan de voordeur dat waarschuwt voor die hond, elektronische beveiliging en een kijkgaatje in de deur, dat je kunt zien wie er op de stoep staat. Bij de ingang van de straat, naast het buurthuis, staat op een bord `welkom in deze buurt, de volgende zaken worden niet getolereerd': alcohol drinken op straat, openlijk een mes dragen, met meer dan vier mensen in een groepje staan, want dan kunnen er drugs worden gedeald. Er loopt een man met een aangelijnde pitbull.

Sarina van der Linden heeft ,,meerdere redenen'' om tegen te stemmen. ,,Vanwege Turkije. Daar ga ik vaak naar toe met vakantie. Het is goedkoop. Maar als zo'n land erbij komt, wordt het er gelijk duurder.'' Ook vanwege de euro's, ,,die hebben een hele grote impact gehad, en nog steeds, vroeger ging je met honderd gulden naar de supermarkt, nu kost het honderd euro.'' En vanwege het kabinet. ,,Je ziet dat de rijke mensen rijker worden en de arme mensen armer. Ik ben het helemaal niet eens met dit kabinet. Je stemt wel, maar je hebt geen reet te vertellen. Dus nu wil ik weten dat ik `nee' heb gestemd.''

Ze willen allemaal dat het kabinet begrijpt wat ze bedoelen, als ze straks `nee' stemmen. Maar zal het wat uitmaken? Ze hopen het. Maar zeker is het niet. Metin Altundag, Oudelandstraat 50: ,,Wat u nu doet, is deftig. U schrijft het netjes op in de krant. Maar politici zouden eens moeten komen luisteren in de bouwkeet. Dan zouden ze pas echt schrikken.'' Metin Altundag, Turk, heeft geen werk meer. Hij was timmerman, ,,een eigen bedrijf, zelf opgebouwd''. Maar het ging niet langer. ,,Ik werkte voor 35 euro. Dat heb ik verlaagd naar 27 euro. Zo heb ik het nog twee jaar vol kunnen houden. Maar die prijs accepteren de mensen nu ook niet meer. Polen, Bulgaren: ze werken voor een paar euro. En ze zitten overal in de bouw.''

Straks komen er nog meer landen bij. ,,Dus die mensen komen dan ook allemaal. Allemaal mensen die gewend zijn om met de handen te werken en lange dagen te maken. Ik kwam hier zelf op mijn zevende, nu ben ik tweeënveertig. Dit is mijn land. Maar waar kan ik nog terecht, als ze mijn brood inpikken?'' Hij denkt dat er weer een kiezersopstand zou moeten komen, net als een paar jaar geleden. ,,Anders trekken ze zich er niks van aan. Dan leggen ze het naast zich neer, dat zeg ik u. Zelfs als 80 procent tegenstemt.''