Monumentenzorg

,,Misschien een onbescheiden vraag,'' oppert de interviewer op eerbiedige toon, ,,maar hoe kunt u dit nou opbrengen, elke avond?'' Aldus een stukje televisie van het jaar nul uit de zojuist verschenen dvd-box die aan Toon Hermans is gewijd. Die box omvat immers niet alleen elf integrale one man shows op even zo veel dvd's, maar ook nog eens elf extra dvd's met een ware stortvloed aan tv-interviews, documentaires, repetitie-opnamen, registraties van alternatieve versies en fragmenten uit de Duits- en Engelstalige shows die Hermans speelde. Zodat we nu weten dat Vader gaat op stap (,,zit m'n dasje goed, zit m'n jasje goed'') in de uiterst vindingrijke Engelse vertaling een heel ander refreintje op een totaal ander melodietje heeft.

Maar de hoogtepunten in deze doos vol verrassingen zijn wat mij betreft vooral die opnamen uit de oertijd van de televisie. Gewichtige heren met gewichtige buitenmodel microfoons, die gewichtige vragen stellen. Zelf is Toon Hermans (1916-2000) in de loop der jaren niet eens zo veel veranderd; hooguit valt op dat hij in die oude interviews volop zit te roken. Net als sommige interviewers (zoals Willem Duys) trouwens. Wat echter veel meer veranderde, is de televisie. Zie bijvoorbeeld de statige cabarethistoricus Alex de Haas, die anno 1957 tegen Hermans zegt: ,,Ik ga je niet interviewen, nee, want ik weet natuurlijk genoeg van je, maar ik zou 't toch wel prettig vinden je een paar vragen te stellen.'' En die daarna voornamelijk zelf aan het woord blijft. Of een kirrende Mies Bouwman, die in 1960 in een koetsje in Wenen begint met de vraag: ,,Zeg Toon, wat heb jij een geweldige kritieken gehad, hè?''

Het oudste fragment in de box dateert van 1956. De komiek is uitgedost als een fantasie-clochard die in fantasie-Frans een liedje zingt en een praatje houdt. In zijn hand heeft hij een kooitje, maar de buste rouge is uitgevlogen – een grapje dat een gulle lach oogst, vooral nadat hij ook nog eens heeft uitgelegd dat hij een roodborstje bedoelt. En minstens zo verbazingwekkend is de film Moutarde van Sonansee, waarmee Hermans in 1959 de slechtste kritieken uit zijn hele carrière kreeg. ,,Je reinste amateurisme'', oordeelde hij in een later tv-interview, dat eveneens is toegevoegd. Amateurisme, inderdaad, maar bovenal ongelooflijk ijdel. De hoofdrolspeler, die ook als scenarist, decorontwerper, componist en regisseur fungeerde, lijkt de kijker voortdurend te vragen of hij niet om op te vreten is.

Zo hebben de samenstellers Lisa Wade en Jacques Klöters een schat aan materiaal samengebracht, die deze box tot een voorbeeldig staaltje monumentenzorg maakt.

Toon Hermans One Man Shows

Shows:****

Extra's:*****