Jongeren willen alleen nieuws als het hun bevalt

Er moet een jeugd- en jongerenzender komen, vindt staatssecretaris Van der Laan (Media, D66). Met ook nieuws en opinie op een manier die jongeren aanspreekt. Kan dat?

Jongeren zijn voorspelbaar. Zodra je benoemt dat iets voor hen bedoeld is, zullen ze zich er van af keren. De jeugd- en jongerenzender die staatssecretaris Van der Laan (Media, D66) wil, heeft dus nu al een imagoprobleem, zegt Irene Costera Meijer, universitair hoofddocent mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. Meijer publiceert in september over onderzoek dat zij deed in opdracht van de NOS naar jongeren en informatie. In haar kamer op de Amsterdamse universiteit staan Barbies en ligt personality-magazine Linda.

Staatssecretaris Van der Laan wil een ,,offensief'' om ,,de vergrijzing en de leegloop'' van het publiek tegen te gaan. De jeugd- en jongerenzender mag geen `tekenfilmzender' worden. Er moet ook nieuws en opinie te zien zijn, op een manier die jongeren aanspreekt. Dat is geen gemakkelijke opdracht. Jongeren kijken nu nauwelijks naar de traditionele nieuws- en informatieprogramma's op de publieke netten.

Maar dat jongeren niet geïnteresseerd zijn in nieuws, is een misvatting, zegt Costera Meijer (,,Al moet je het nooit zo noemen, want dan denken ze: sááááái''). Jongeren willen wel informatie, alleen op een andere manier. Ze willen de headlines, de koppen, wanneer het hun uitkomt, zoals bij teletekst. Die willen ze vooral om er met elkaar over te kunnen communiceren, in de trein, op het schoolplein of in de huiskamer.

Tv-journaals irriteren. Want je moet het ,,helemaal uitzitten voordat het onderwerp komt dat jou boeit''. Toch kunnen ze soms wel geduld opbrengen, bijvoorbeeld voor Discovery Channel of National Geographic. Die zenders profileren zich niet als jongerenzender, maar trekken ze wel. Costera Meijer: ,,Omdat je ziet waar het over gaat. Alles wordt in beelden verteld. En dan willen jongeren wel heel precies weten hoe iets zit.''

Dat van die beelden kunnen alle media zich aantrekken: er moeten minder pratende hoofden te zien zijn die hun mening geven. Laat de gebeurtenis zíén waar het over gaat. ,,Jongeren willen nieuws meebeleven.'' Als voorbeeld noemt Costera Meijer het programma PREMtime, van Prem Radhakishun (NPS). Als vijf Marokkaanse jongeren klagen dat ze de sportzaak nooit inmogen, gaat Radhakishun met ze naar die sportzaak. En daar laat de eigenaar op de beveiligingsvideo zien hoe bedreigend de groep overkomt. ,,Dan ervaar je eerst de frustraties van de jongens en vervolgens ontstaat er begrip voor de eigenaar. Je maakt mee wat er gebeurt, er wordt niet alleen over gepraat.''

Jongeren vinden het ook achterhaald dat journalisten hun mening niet durven te geven, of proberen hun emoties niet te tonen. Journaal-correspondent Step Vaessen die bijna in tranen verslag doet van de tsunami. Dat begrijpen jongeren en zij waarderen haar emotie. Ook de presentatie van Philip Freriks valt goed. Omdat hij af en toe grapjes maakt en zich verspreekt. Ze vinden hem een ,,echt mens''. Maar de onberispelijke Sacha de Boer is ,,te gelikt''. Journalisten zijn ook mensen – met een mening. En dat mogen ze best uiten, zoals in shownieuwsrubriek RTL Boulevard. ,,Jongeren schatten die mening ook in als niet meer dan de mening van één particulier persoon'', zegt Costera Meijer. Meer dan nu gebeurt, moeten alle invalshoeken van een onderwerp worden getoond. Waarom besloot Murat D. zijn conrector neer te schieten? En waarom kiest een Palestijns jongetje ervoor zichzelf op te blazen? Costera Meijer: ,,Dat druist in tegen het gevoel van veel journalisten; sommige dingen wil je niet voorstelbaar maken.''

Uit de voorlopige plannen van Van der Laan spreekt een ouderwetse opvatting, vindt Costera Meijer. Dat nieuws moet informeren en amusement alleen om te lachen is. Voor jongeren werkt dat niet zo, zegt zij. Tachtig procent van de informatie over seks en relaties halen jongeren uit soaps. Costera Meijer adviseerde de Publieke Omroep daarom eerder om een soap te beginnen. Haar advies leidde mede tot de start van weekendsoap Het glazen huis. Een faliekante – en dure – mislukking. Die serie is verkeerd `neergezet', zegt Costera Meijer. ,,Als iets tussen kwaliteitsdrama en soap in. En heb je die affiches gezien? De oudere acteurs in de hoofdrol, waarom zouden jongeren daarnaar kijken?''

Jongerenomroep BNN maakte deze week bekend dat deze Onderweg naar morgen overneemt van commerciële omroep Yorin. Die soap biedt volgens Costera Meijer mogelijkheden. ,,Een ziekenhuis is een perfecte plek voor morele dilemma's. Je kunt bijvoorbeeld heel makkelijk aandacht besteden aan hersteloperaties voor het maagdenvlies.''

De NOS onderzoekt al enige tijd hoe nieuws en informatie geschikter gemaakt kunnen worden voor jongeren. Maar Bernadette Slotboom, hoofdredacteur van NOS Online, wil nog niets over de plannen zeggen.

Bij BNN is men openhartiger. Voorzitter Laurens Drillich: ,,Wij kijken welke berichtjes op teletekstpagina's 101 (nieuws) en 401 (shownieuws) door jongeren in welke volgorde worden opgevraagd. Daar hopen we informatie uit te halen over de volgorde van belangrijkheid.'' In een apart jongerenjournaal ziet Drillich weinig. ,,Ik denk eerder aan korte nieuwsflitsen. Of aan een tekstbalk die onderin beeld loopt die verwijst naar pagina's op internet of teletekst.''

Drillich is wel voorstander van één jonge zender, zoals Van der Laan wil. Alleen al omdat de programma's dan beter te vinden zijn voor de doelgroep. ,,Jongeren gebruiken geen tv-gids zoals hun ouders – die vooraf aanstrepen wat ze willen zien. ,,Jongeren zetten als het zo uitkomt de tv aan en zappen. Als ze voor hen bedoelde programma's makkelijk kunnen vinden, scheelt dat.'' Maar Drillich ziet ook nadelen aan één kanaal. Bijvoorbeeld als dat achter Z@ppelin geplakt wordt, dat programma's uitzendt voor kinderen tot twaalf jaar. ,,Het kinderachtige van Z@ppelin zal een jonge zender niet ten goede komen.''