Harmoniseren met noodrem

Art.III-274 (1) Ter bestrijding van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden [...] kan een Europees openbaar ministerie worden ingesteld.

Hoe gebrekkig Europese samenwerking vaak is, trad vorig jaar pijnlijk aan het licht na de aanhouding van de in België woonachtige Franse seriemoordenaar Michel Fourniret. Hij had acht jaar éérder opgepakt kunnen worden als Belgische en Franse commiezen elkaar toen hadden weten te vinden. Dat had een paar slachtoffers gescheeld. De affaire was voor de EU-landen onlangs aanleiding de uitwisseling van relevante informatie te verbeteren.

De Europese Grondwet gaat een stap verder. Zij bedeelt de Unie met meer bevoegdheden bij strafrechtelijke harmonisatie. Nieuw is ook dat Europese wetgeving op dit terrein niet meer afhankelijk is van unanimiteit onder de EU-landen, maar dat gekwalificeerde meerderheid volstaat. Daarbij valt te denken aan minimumvoorschriften over strafbare feiten en sancties in verband met ,,bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie'', zoals terrorisme, mensen-, drugs- en wapenhandel. Voor landen die vinden dat de Unie te ver wil gaan en hun eigen strafrechtsysteem fundamenteel aantast – Nederlands (soft)drugsbeleid! – is er een speciale `noodrem' ingebouwd, waarmee ze Europese wetgeving alsnog kunnen blokkeren.

Nieuw is ook dat de Grondwet een `Europees openbaar ministerie' mogelijk maakt. Vooralsnog alleen voor misdaden die de EU financieel schaden, maar met de optie tot uitbreiding naar grensoverschrijdende georganiseerde misdaad. Oprichting van zo'n OM vereist overigens wel unanimiteit.