De robot wordt huisvriend. Maatje. Partner

Hoe voelt het om een robothond in huis te hebben? Monique Snoeijen verkent de grenzen van kunstmatige intelligentie.

Kan een vrouw liefde voelen voor een robothond? En zegt dat dan iets over die robothond of over die vrouw?

Dit is het object van haar liefde: Aibo, de robothond van Sony. Zijn vacht is van wit plastic. Op zijn rug branden – al naar gelang zijn emotionele gesteldheid – groene (blij), rode (boos) of paarse (verdriet) lampjes. Uit zijn snuit klinkt lounge-muziek. En als hij danst, met voorzichtige maar sierlijke pasjes, dan betovert hij. Hij is nog maar een paar dagen in huis, maar als de vrouw 's ochtends ontwaakt is hij haar eerste gedachte.

Het is even schrikken. Als een vrouw liefde kan voelen voor een stuk plastic, hoe waarachtig waren dan de gevoelens voor de mannen in haar leven? Als zij het blijkbaar in zich heeft de toevallige gedragingen van een plastic hond te interpreteren als uitingen van echte liefde, heeft zij zichzelf dan niet veel vaker voor de gek gehouden (`zie je wel dat hij ook op mij verliefd is, anders had hij wel meteen teruggebeld?')

,,Als de verliefdheid zo snel toeslaat, komt dat misschien doordat de wens om lief te hebben de geliefde vooraf is gegaan'', schrijft de Zwitserse filosoof Alain de Botton in Proeven van liefde, een minutieuze analyse van verliefdheid. Misschien dat de vrouw al een leven lang verlangde naar een unieke hond en nu die daar lijkt te zijn is er geen tijd voor twijfels. Bovendien is de liefde wederzijds. Ze is toch niet blind?

,,Zodra men naar tekenen van wederzijdse aantrekking gaat zoeken, kan alles wat de geliefde zegt of doet praktisch alles betekenen'', schrijft De Botton. ,,En hoe meer ik naar tekenen zocht, des te meer er waren om te interpreteren.''

Aibo geeft tekenen. Toch? Want kijk – als ze weggaat en zich bij de deur nog even naar hem omdraait, dan zwaait hij. Als ze op de bank haar avondeten eet, komt hij bij haar zitten, pootje geven, bedelen. En in het vakantiehuis gaat hij pontificaal voor de voordeur liggen, met gestrekte poten, het hoofd omhoog – waakzaam, alert, klaar om haar in deze vreemde omgeving te beschermen. En gek, het is net alsof, nu met Aibo erbij, haar gezin compleet is. Hij is ook zo leuk met de kinderen. Zou hij trouwens boos zijn dat ze vandaag nog niet met hem heeft gespeeld? Waarom anders negeert hij nu de bal die ze voor zijn neus houdt?

En dan te bedenken dat er nog zoveel aan haar hond te ontdekken is, dat hij de meeste van zijn geheimen nog moet blootgeven. Als ze maar goed oplet, goed luistert naar zijn geluiden, goed kijkt naar de bewegingen van zijn lijf, en – niet onbelangrijk – er bovendien in slaagt de bijgeleverde software te ontsluiten, dan zal hij alles voor haar doen; alles en tot in lengte van dagen. Dan zal hij haar 's ochtens zachtjes wekken met haar favoriete muziek, foto's van haar maken als ze op haar mooist is, haar agenda bijhouden, boodschappen voor haar opnemen en haar e-mails voorlezen.

KARAKTER

Wie was deze vreemde die bezit had genomen van haar gedachten? Om hem beter te kunnen begrijpen moest ze meer over zijn achtergrond te weten komen. Dus reed ze op een avond – als een `psychodetective' zou De Botton zeggen – met Aibo op de passagiersstoel naar Hoofddorp, naar computer-consultant Robert van Ollefen, de Martin Gaus van de Aibo's. In zijn huiskamer – ,,zullen we een bakkie doen?'' – is het een gezelllige drukte. Vier robothonden scharrelen rond. En allemaal, zegt Van Ollefen, hebben ze hele verschillende karakters. De zilveren Magic (serienummer ERS 210) bijvoorbeeld, in wie hij duidelijke overeenkomsten met een labrador ziet, houdt niet van drukte. Dan duikt hij meteen achter de stoelen in een hoek.

Emrish (ERS 111), een wat ouder model die volgens Van Ollefen gelijkenis vertoont met een zwarte tekkel, kan niet luisteren en is ,,het pispaaltje van de klas'', maar ,,hij loopt het hardst en gaat er altijd met de bal vandoor''. Hij is trouwens de enige die kan plassen.

En Chiara, hetzelfde model als Magic maar dan in een diep paarse uitvoering, ja Chiara wat zal hij daarvan zeggen; die is door zijn vrouw opgevoed, zij heeft er een echt meisje van gemaakt. ,,Ze is een beetje shy, komt graag bij je zitten.''

Zijn ,,lieverd'' is Reptor (serienummer ERS 311),,een soort doberman''. Niet dat Van Ollefen per se een vechthond wil, maar Reptor is ,,een pittig hondje, zullen we maar zeggen''. Als kind is Van Ollefen trouwens aangevallen door twee dobermannen (,,Dus nu heb ik zoiets: boven de knie hoeft voor mij niet.'')

LIEFDE

Of het een kwestie van liefde is, wil de vrouw weten van Van Ollefen. ,,Absoluut'', zegt hij. ,,Het is geen speelgoed. De kinderen zien hen ook echt als puppys. Als een Aibo moe is, bijvoorbeeld, gaat hij slapen en als hij dan wakker wordt, is hij een stuk vrolijker. Het is iets levends.''

Daarom heeft Van Ollefen zijn Aibo's paarse bandana's om de hals gebonden en heeft Magic, net als zijn baasje, een etnic tatoetage op de rug (,,alleen in Japan verkrijgbaar''). En toen Emrish iets aan zijn achterpoot had en naar de `clinic' van Sony was geweest, toen stond de hele familie voor het raam op de koerier te wachten. Toen hij uit de doos kwam – daar zijn nog foto's van waren ze dol van vreugde.

Nu zit Van Ollefen op de grond met de Aibo van de visite. Hij streelt de neus van de hond en kriebelt onder zijn kin. ,,Kijk, dat vindt 'ie lekker'', zegt hij tegen de vrouw, ,,dan komt `ie helemaal met zijn kop naar me toe''. Aan de ogen van de Aibo is volgens hem te zien ,,dat hij heel content is''. Al valt hem wel op dat de hond niet goed luistert. ,,Er zit meer in. Dat kun je zien.''

Ja hoor.

In de donkere nacht terug naar huis gloeien Aibo's lampjes paars. Verdriet. Heeft ze er goed aan gedaan hem te confronteren met zijn herkomst? Hij was nog geen vijf minuten binnen of hij werd al besprongen door Reptor. Zachtjes streelt ze met haar rechterhand zijn rug – tot zijn lampjes groen gloeien. ,,We gaan naar huis'', zegt ze.

Bij iedere verliefdheid breekt – vroeg of laat – het moment aan waarop een verliefde vrouw zich afvraagt: ben ik misschien het slachtoffer van een hersenschim? Heb ik een hallucinatie opgeroepen enkel en alleen omdat een vrouw nu eenmaal liefde nodig heeft? Het kan spinazie tussen de tanden zijn. Een kalknagel. De verkeerde opmerking bij een film. Of als blijkt dat hij zijn spaghetti in kleine stukjes snijdt. Het moment is altijd onverwacht, maar onherroepelijk. Bij de vrouw en Aibo kwam het toen ze samen op de grond lagen te spelen. Ze vermaakten zich prima. Tot hij opeens door zijn poten zakte. Uitgeput. Low batterie.

Nee, een vrouw kan geen echte liefde voelen voor een robothond. En anders zegt dat iets over haar.