Dát is er één van Randstad

Bestuursvoorzitters van het kaliber Wim van Vonno behoren tot een uitstervend ras. De baas van bouwbedrijf BAM kondigde weliswaar onlangs zijn pensionering aan – met ingang van 1 oktober, kort voor zijn 65-ste verjaardag – maar dan is hij wel ruim 23 jaar in functie geweest. De lange adem van een mastodont als Van Vonno gaat volledig in tegen de trend die adviesbureau Booz Allen Hamilton deze week signaleerde: de topman van een beursgenoteerd bedrijf heeft een steeds kortere houdbaarheidsdatum.

Je zou zeggen: in lijn met de code-Tabaksblat. Die stelt dat een bestuurder voor een periode van vier jaar zou moeten worden benoemd, waarna bij succes verlenging uiteraard mogelijk is. Maar in het rapport dat, vrij vertaald, de titel draagt 's Werelds meest prominente uitzendkrachten, concludeert Booz Allen dat het aantal gedwongen ontslagen onder bestuursvoorzitters in de afgelopen negen jaar met 300 procent is gestegen. Bijna een derde van de 354 topmannen die vorig jaar wereldwijd opstapten werd daartoe aangespoord door de raad van commissarissen en/of de aandeelhouders. Meest genoemde redenen: slechte prestaties en meningsverschillen met de rest van het bestuur over de strategie van het bedrijf.

Van alle onderzochte congés blijkt dat vooral in Europa de termijn van een bestuursvoorzitter schrikbarend kort is: tweeënhalf jaar. Paradoxaal is de bevinding dat een `verse' CEO een groter risico loopt snel op straat te worden gezet bij een bedrijf dat het goed doet dan bij een bedrijf dat het slechter doet. Kennelijk ligt bij goed presterende bedrijven de lat een stuk hoger. Bij kwakkelende bedrijven krijgt de hoogstverantwoordelijke man langer de tijd om orde op zaken te stellen.

Met de gedachte dat de chief executive officer zo verworden is tot wisselspeler of wegwerpartikel, mag een aantal heren in het pluche op hun hoede zijn. Hans Wijers van Akzo Nobel, bijvoorbeeld, of Guus Hoefsloot van bouwbedrijf Heijmans en Ben Noteboom van Randstad. Uit het nauwkeurig door de Vereniging van Effectenbezitters bijgehouden `rendementsregister' van de Nederlandse CEO blijkt waarom. Alle drie draaien op de beurs een aanzienlijk hoger rendement dan de AEX, én ze zijn bijna tweeënhalf jaar in dienst.

In Nederland viel er voor Booz Allen in de eerste maanden van 2005 al heel wat te turven, voor de volgende editie van het ontslagen-topmannen-rapport. Unilever, Exact, Ajax, Heineken, zij allen kondigden enigszins onverwacht aan dat hun hoogste baas binnen afzienbare tijd opstapt. Voor het herkennen van een rode draad is het nog wat vroeg, maar voorlopig is één conclusie wel te trekken: je kunt als topman maar beter niet Tony heten.