Beefkans

De Amerikaanse geologische dienst heeft een website gemaakt met de actuele kans op aardbevingen in Californië.

Bezoekers en inwoners van Californië kunnen voortaan niet alleen de kans op een regenbui incalculeren, maar ook de kans op een eventuele aardbeving in het komende etmaal. De US Geological Service heeft een website gemaakt die elke dag een nieuwe kaart van Californië met de risico's op een aardbeving laat zien (http://pasadena.wr.usgs.gov/step/).

Oplopend risico wordt in kaart gebracht in blauw, groen, geel, oranje en rood – een waarschuwingssysteem dat de Amerikaanen sinds de aanslagen van 11 september 2001 maar al te goed kennen. Anders dan bij het terreuralarm heeft de Amerikaanse geologische dienst de risico's per kleur gekwantificeerd. Het betreft hier de kans op bevingen met een intensiteit van zes op de `schaal van Mercalli' (een beving die gepaard zou gaan met gebroken ramen en scheuren in het pleisterwerk van muren). Rustgevend blauw domineert de actuele kaart van Californië (kans 1 op 1.000.000), maar er valt ook groen te bespeuren en zelfs een vleugje geel (kans 1 op 100). Om de zaken in perspectief te plaatsen melden de geologen de kans dat `een gemiddelde Amerikaan' binnen 24 uur betrokken raakt bij een auto-ongeluk: 1 op 2.500.

De website steunt op een model dat Amerikaanse geologen hebben opgesteld onder leiding van Matthew Gerstenberger (Nature, 19 mei). Zij gebruiken het gegeven dat een aardbeving de kans op een nieuwe aardbeving verhoogt – in elk geval langs de Californische Andreasbreuk. In het model van Gerstenberger kan een aardbeving niet alleen worden gevolgd door een lichtere naschok, maar ook door een zwaardere schok. Hij heeft de statistische verbanden tussen verschillende bevingen nauwkeurig in kaart gebracht op basis van een analyse van Californische aardbevingen (vanaf magnitude 4 op de schaal van Richter) in de afgelopen tientallen jaren. ``Van het voorspellen van aardbevingen is geen sprake'', zegt de Amerikaanse geoloog Duncan Agnew in een telefonische toelichting. ``Wel gebruikt Gerstenberger in zijn risico-analyse een beter model en grotere aantallen seismische metingen dan voorgaand onderzoek.''

Californië is sinds enkele jaren bedekt met een hecht netwerk van seismografen (om de 50 à 100 kilometer). ``Zo'n netwerk maakt het mogelijk om aardbevingen snel te lokaliseren'', zegt seismoloog Bernard Dost van het KNMI. ``De seismologische gegevens kunnen dan direct verwerkt worden in de actuele kaart met risico's op een beving.'' Met een vergelijkbaar model zijn ook in andere gebieden die vaak door aardbevingen getroffen worden (Japan bijvoorbeeld) de risico's op korte termijn in kaart te brengen.

Uitgangspunt voor het model van Gerstenberger zijn statische gegevens over het risico op een aardbeving in de hele Verenigde Staten. De US Geological Hazards Map brengt deze risico's al veel langer in kaart. ``Dat is de basis'', zegt Rinus Wortel, als hoogleraar verbonden aan de faculteit geowetenschappen van Universiteit Utrecht. Deze kaart toont risico's op langere termijn (30 of 50 jaar). In de buurt van steden als Los Angeles en San Fransisco bedraagt het zogeheten achtergrondrisico van een beving van zes op de schaal van Mercalli 1 op 10.000. Als zich ergens in Californië een aardschok voordoet dan komt daar een extra risicocomponent bovenop: de kans op een nieuwe beving wordt groter.

Duncan Agnew gelooft niet dat de website Californiërs bang zal maken. ``Doorgaans zijn de risico's buitengewoon klein'', zegt hij. ``Er is opzichzelf een stevige beving nodig om de risico's op nieuwe bevingen op te drijven tot ver boven 1 op 100. De voorspellende kracht van het nieuwe model is beperkt.'' ``Wij calculeren alleen maar de kans op een beving binnen een specifiek tijdsinterval'', zegt Gerstenberger. Hij kan de voorspellende kracht van zijn model niet precies kwantificeren: ``Wel is duidelijk dat ons model voorspellingen doet die significant beter zijn dan op grond van het toeval verwacht mag worden''.