Gruwelijke oorlogsbeelden

Dagelijks stromen er bij de fotodiensten van Reuters, AFP en ANP duizenden foto's binnen. Gruwelijke foto's vooral. Oorlog, hongersnood. De argeloze krantenlezer zal zich zelden bekommeren om de fotografen of beeldredacteuren van een krant. De Zuid-Afrikaanse regisseur Catherine Henegan heeft zich voor de voorstelling The Shooting Gallery laten inspireren door twee oorlogsfotografen, Greg Marinovich en Joao Silva. In hun boek The Bang Bang Club schrijven ze over bijtend schuldgevoel: mag een fotograaf foto's maken van verschrikkingen als hij ook had kunnen helpen om mensen te redden?

Met The Shooting Gallery opende gisteren het Festival aan de Werf in Utrecht. Op tal van locaties is dans te zien, theater en beeldende kunst. Het is zeldzaam in het hedendaagse theater dat de rauwe werkelijkheid op deze manier een voorstelling binnendringt. Acteur Hein van der Heijden vertolkt een oorlogsfotograaf die op wanhopige wijze achtervolgd wordt door zijn eigen beelden, vooral de beruchte afbeelding van een stervend Afrikaans kind dat belaagd wordt door een gier. Op de achtergrond is regisseur Henegan aan het werk als beeldredacteur van een krant. Levensgroot verschijnen de gruwelfoto`s.

Het is overtuigend hoe Van der Heijden met zijn tekst, geschreven door Kees Roorda, het opneemt tegen het verpletterende beeldmateriaal. Een beeldredacteur maakt talloze keuzes, en daarmee bepaalt hij of zij de strekking van het nieuws. De deadlines van een krant worden steeds machtiger, en de fotograaf steeds weerlozer. Natuurlijk, hij het had kindje van `nog geen paar kilo' moeten redden. Leven gaat voor de fotografie – of is dat juist niet zo? Klemmende, indringende vragen.

In vergelijking tot deze onthutsende voorstelling is het altijd moeilijk performances te zien die zijn losgezongen van de werkelijkheid. Toch is de kwaliteit van een van de Britse gezelschappen hoog. Bij FIB The Art of Lying neemt de toeschouwer plaats in een afgesloten witte ruimte, elk voor zich, waar zich een installatie bevindt, zoals een gitzwart-spookachtige ruimte, een rommelkamer of een actrice die aan een restauranttafel een hartbrekende monoloog houdt over haar `boyfriend' die haar zwanger maakte, maar vervolgens verliet. De intimiteit is fascinerend. De wijn is geschonken in twee glazen, het brood gebroken. Minder dwingend en vooral vrijblijvend is het groots aangekondigde project If I can't dance, I don't want to be a part of your revolution door de Skandinavische Johanna Billing. Ze wordt kunstenares genoemd, maar eerder organiseerde ze in tal van steden met lokale bands meer dan honderd versies van het nummer You don't love me yet (1984) van Roky Erickson. Goede bands stonden daar in Utrecht, tot diep in de nacht, maar eerlijk is eerlijk: het was pure pop en niks anders dan dat. Voor de variatie op het festival is dit optreden fijn. Maar The Shooting Gallery blijft onvergetelijk.

Voorstellingen: The Shooting Gallery door The Glass House. Regie: Catherine Henegan. FIB The Art of Lying door Metro Boulot Dodo. You Dont't Love me Yet door Johanna Billing. Gezien: Festival aan de Werf, Utrecht. Te zien t/m 28/5 aldaar. Inl.: 030-213 53 55; www.festivalaandewerf.nl