Twee kunstenaarsvisies op stedelijkheid (Gerectificeerd)

Het Stedelijk Museum in Schiedam wordt volop verbouwd en zal naar verwachting halverwege 2005 weer open zijn. In de tussentijd heeft het museum de beschikking over de Korenbeurs, waar niet zo lang geleden Jan des Bouvrie tevergeefs zijn meubels probeerde te verkopen.

Het monumentale pand in het oude centrum van Schiedam biedt nu ruimte aan de stadse visies van Jurriaan Molenaar en Karin van Dam in de tentoonstellingenreeks Unisono. Meestal staat daarin één kunstenaar centraal, maar deze editie heet voor de gelegenheid Unisono in Duplo.

De twee kunstenaars delen een fascinatie voor stedelijke en architectonische ruimte. Het atrium van de Korenbeurs oogt stampvol, tot aan de glazen nok toe gevuld met Van Dams installatie Ulaan Bataar 01. Van Dam (1959) groepeerde voor haar werk clusters van zwarte ballonnen, met stroken zwart landbouwplastic als grof kanten versiering. Af en toe verscheurt een luide knal de stilte: de ballonnen voeren een ongelijke strijd tegen de warmte van de zon.

Van Dams installatie is een impressie naar aanleiding van tijdelijke woontenten zoals ze die aantrof in een wijk in de hoofdstad Ulaan Bataar in Mongolië. Haar ballonnen gaan gepaard met objecten van kippengaas, waaruit groen isolatiemateriaal priemt. Je kunt eromheenlopen of erin gaan staan. Het zijn objecten die associatief werken; ze lijken bescherming te bieden, hoewel ze toch open zijn van structuur.

Van Dams architectuur is gevoelsmatig en abstract, maar de architectuur op de schilderijen van Jurriaan Molenaar (1968) is zakelijk, strak en teruggebracht tot de kale essentie. Hij weet uit dikke lagen acrylverf bijna driedimensionale objecten te halen, zonder overbodige details weer te geven. Daarmee zet hij zijn flatgebouwen neer, of de ambigue vorm op het doek Asbad (1997) die op een asbak lijkt, maar tegelijkertijd aan een zwembad doet denken. En als je er langs kijkt, lijkt het warempel wel of het object zo het schilderij uit komt.

Molenaar werkt nauwkeurig met de wetten van het perspectief. Zijn architectonische schilderijen, die hij maakte tussen 1997 en 2005, zijn optisch correct maar zeker niet stijf en saai. Het doek Skyline uit 1999 laat twee torens in een wervelend vogelvluchtperspectief zien. De torens, die verdacht veel overeenkomst vertonen met de New Yorkse Twin Towers, zijn stevig verankerd in de grond, terwijl ze aan de top bestaan uit een dunne verflaag, zodat het lijkt of ze hoog de lucht in priemen.

Molenaar weet zijn eigen draai aan de architectuur te geven, juist door die dynamische invalshoeken. Het is niet toevallig dat het vogelvluchtperspectief om de hoek komt kijken: Molenaar kroop in vliegtuigjes om zo over gebouwen en landschappen heen te scheren. Zijn recentere werken zijn duidelijk anders. Hij heeft nu geen dikke lagen pasteuze acryl meer nodig, maar schildert zelfs een ruimte met muren die transparant zijn, zoals in De Nieuwe Vleugel uit 2002.

De Unisono in Duplo lijkt, mede door de hoeveelheid werk van Molenaar, vooral om zijn werk te gaan. De twee visies op stedelijkheid verschillen als dag en nacht. Molenaars benadering draait vooral om vorm en gebouwde omgevingen, die hij schilderkunstig gezien goed weet neer te zetten in een sobere stijl. Karin van Dam echter staat een emotionele verbeelding van het stedelijke voor: de rommeligheid van het groene isolatiemateriaal en de ballonnen die tot aan de nok komen, geven een associatie van een grote stad, meer dan dat ze een vormenstudie zijn. Toch vormen de twee kunstenaars geen eenheid. Ze bestaan naast elkaar, maar communiceren niet. Het lijkt alsof Van Dam, ondanks de indrukwekkende grootte van haar installatie, voornamelijk een klein commentaar op de strakke orde van Molenaar mag geven.

Tentoonstelling: Unisono in Duplo, Jurriaan Molenaar en Karin van Dam. T/m 26 juni in Stedelijk Museum Schiedam, Korenbeurs, Lange Haven 145, Schiedam. Inl. 010-2463666, www.stedelijkmuseum schiedam.nl

Rectificatie

In het artikel Twee kunstenaarsvisies op stedelijkheid (19 mei, pagina 10) staat dat het Stedelijk Museum Schiedam naar verwachting halverwege 2005 weer open zal zijn. Dat moet zijn: medio 2006. De installatie op de foto is niet Ulaan Bataar (01) in Schiedam, van Karin van Dam, maar haar Floating, collapsible city system and rising coils in De Vleeshal in Middelburg.