Het beeld

Aan de Nederlandse universiteiten worden honderden jongens en meisjes opgeleid tot `televisiewetenschapper'. Een belangrijk deel van de aangereikte geestelijke bagage bestaat uit het gedachtegoed van de zogeheten cultural studies, een neomarxistisch relict uit de jaren zeventig. Volgens die opvatting representeren de media per definitie de belangen en leefwereld van de heersende klasse en niet het volk.

Ooit klopte dat, toen de politieke macht via de zuilen de ether verdeelde en de VARA Johnny Jordaan nog te ordinair vond. Er zal geen oorzakelijk verband zijn, maar sinds een groot deel van de Hilversumse redacties bestaat uit afgestudeerde televisiewetenschappers zijn de verhoudingen 180 graden omgedraaid.

Neem nu eens de aandacht op televisie voor het referendum over het Europese Grondwetsverdrag. De elkaar napratende actualiteitenrubrieken lijken niet bepaald aan de leiband van de grote partijen te lopen. Eerst stuurden ze verslaggevers met een camera naar winkelstraten, om de gewone man te vragen of die wist waar het referendum over ging. Nee, geen idee natuurlijk, en dat was niet de schuld van de media, maar van de regering. Toen kwamen de voorlichtingsfolders, die in elke rubriek werden afgebrand, omdat de man in de straat de juridische teksten niet begreep. En nu is het allemaal de schuld van de euro: we zijn genaaid en daarom kan die Europese Grondwet niet deugen.

Voor een dieptepunt in deze luie straatinterviewbenadering tekende gisteren de redactie van Netwerk (NCRV). Het was mooi weer, dus werd terraszitters op het Rembrandtplein hun mening gevraagd. En een cafébaas met stereotiepe snor legde uit dat de negatieve beeldvorming rond de euro heus niet door de hoge horecaprijzen veroorzaakt was. Ten slotte mocht een gemeenteraadslid van de VVD uit Laren (NH) roepen dat hij zich bestolen voelde door partijgenoot Gerrit Zalm. Over naar het volgende onderwerp.

In hun kijkcijferkramp en kippendrift om niet opnieuw een populistische revolte te miskennen, gaan de omroepen een serieuze discussie over Europese uitdagingen en risico's uit de weg. De eerste poging eergisteren in Het elfde uur (EO) strandde in spraakverwarring. Tot nu toe het zinnigste gesprek was gisteren te horen in Nova, waar Paul Witteman voormalig premier Wim Kok ondervroeg. Korzelig moest Kok toegeven dat hij wel begreep dat de burger zich tot nu toe niet serieus genomen voelde bij de besluitvorming over de Europese integratie. Hij liet zich niet uit het veld slaan door een oud citaat van Pim Fortuyn over de ,,verwende, verwaande en zelfzuchtige euro-elite''. Als iemand zich aangesproken zou moeten voelen is het de Europese architect Kok. Hij kreeg ruimte voor rationele argumenten, en die sneden hout. Dezelfde avond nog schoot minister Brinkhorst de voorstanders weer in de voet, door in een interview te melden dat hij, lid van D66, geen voorstander was van dit referendum.

Als de voorstanders alsnog gaan winnen, hebben ze dat aan de televisie noch aan het kabinet te danken.