Boris Mikhailov

Bij de eerste blik op de foto's van Boris Mikhailov in FOAM zie je de kaart van het oude Rusland, van Minsk tot Vladiwostok en met alle steden en bergen en bossen ertussen. En het enige wat je kunt denken is: wat groot. Wat onmetelijk, absurd, niet te bevatten groot. Waar je je als bewoner nooit toe kunt verhouden. En dan ook nog dat communisme er bovenop.

Dat gevoel van verwarring spreekt ook uit de foto's die Mikhailov maakte vanaf het einde van de jaren zestig. Daar zitten weinig klassieke documentaire foto's tussen, wat vooral komt doordat Mikhailov de eerste decennia van zijn carrière niet officieel als fotograaf mocht werken. En dus zijn er weinig beelden van onmetelijkheid, parades of rijen. Mikhailov toont vooral de vervreemding die tussen de kieren van de officiële werkelijkheid door sijpelde: twee vrouwen die dansen met een gedroogde worst, een oude stenen leeuw waarin punaises zitten met kleine stukjes afgescheurd papier eronder. Vreemde beelden zijn het, maar nooit volkomen absurd. Na de val van de Muur mocht Mikhailov reizen. Hij werd langzaam over de hele wereld bekend als de fotograaf, maar toen hij in Amerika, Duitsland, Zweden, Finland kwam bleek de vervreemding daar even wanstaltig. Wie deze beelden ziet, door de ogen van een Rus die jarenlang dacht dat zijn land het toppunt van absurdisme was, wordt al snel geslagen met een diepe plaatsvervangende schaamte. Het is dan ook veelzeggend dat Mikhailov, na zijn terugkeer in Rusland, meteen afdaalde naar de bodem van het bestaan en een indrukwekkende serie maakte van diep-arme Russen in zijn geboorteplaats.

Boris Mikhailov, Private Pleasures, Burdensome Boredom, Public Decay - A Retrospective t/m 15 juni Foam, Keizersgracht 609, Amsterdam. Dag 10-17u, do en vr 10-21u.