Angst om volwassen te zijn

Een detective in andermans ziel. Daar heeft zijn werk wel iets van weg, zegt de Amsterdamse psychiater Jules Tielens in de documentaire De straatpsychiater. Verbonden aan het Rehabilitatieteam heeft hij de zorg over alle dakloze psychiatrische patiënten in Amsterdam, voor het merendeel verslaafd aan drugs of alcohol.

In vijftig minuten vertelt Tielens over zijn werk, legt hij verbanden tussen zijn eigen achtergrond en zijn werk en wordt hij gevolgd bij bezoek aan drie van zijn patiënten. Alcoholiste Chiquita die van pension naar pension zwerft. Meneer Janbaie die onder een stuk plastic in een bos bivakkeert. En meneer Wendt, die met zijn hond op een bootje woont dat langzaam zinkt en waar ook ratten huishouden.

Zelf leed Tielens in '94 een aantal maanden aan een depressie, die hij nu achteraf tot in de puntjes analyseert. Mensen die bang zijn worden depressief, zegt hij. Word je depressief, dan doe je iets verkeerd. En, we moeten allemaal afrekenen met onze angsten, stelt hij vast, anders blijven depressies komen. Zijn grootste angst? De angst om volwassen te worden. Uiteindelijk heeft hij er mee afgerekend door zich te storten op twee grote passies: muziek maken en werken met psychotische patiënten.

IJver, discipline en volharding. Die drie dingen zijn volgens Tielens nodig om gelukkig te worden. En dat is wat hij ook van zijn patiënten eist. Dat is ook meteen de enige duidelijke link tussen zichzelf en zijn patiënten. Want zijn patiënten lijden niet aan depressies. ,,Ze hebben geen tijd om te piekeren.''

De documentaire hinkt op twee gedachten en boet daardoor aan kracht in. Aan de ene kant is het een profiel van Tielens zelf, en aan de andere kant krijgen we een vluchtig beeld van zijn patiënten, van wie je eigenlijk meer zou willen weten. Door die tweeslachtigheid krijgen geen van beiden werkelijk diepte en blijven er veel vragen over.

Hoe kiest Tielens bijvoorbeeld zijn patiënten? Hoeveel helpt hij er? Hoe zijn deze mensen op straat beland? Wat zijn hun angsten? Zelf zegt Tielens dat buitenstaanders de psychiater vaak zien als iemand ,,die in je hoofd kan kijken''. Maar juist dat inkijkje ontbreekt.

Straatpsychiater, Humanistische Omroep, Ned.1, 23.10-0.05u.