`Het is de overheid die ons bang probeert te maken'

Den Haag is de stad van ambtenaren en, sinds afgelopen november, van terroristen. Vanuit het Regentesse-Valkenbos- kwartier doet de krant verslag van de dagelijkse gang van zaken in de wijk. Eerste deel van een serie.

,,Als we nou eens beginnen elkaar te groeten als we 's ochtends de deur uitgaan'', zei de vrouw. ,,Of we hangen posters voor het raam waarop staat: een leefbare wijk begint bij je zelf. Dat schept verplichtingen, dan veeg je je stoep en leg je sociaal contact.''

Dat was anderhalve maand geleden, tijdens de tweede Haagse ontmoeting, een initiatief van de gemeente om Hagenaars na de moord op cineast Theo van Gogh en na de belegering van de Antheunisstraat in het Haagse Laakkwartier met elkaar in `in contact te brengen'. Maar of er inmiddels wordt gegroet?

Eenzaam in de wijk. Het onderwerp loopt als een rode draad door de wijkbijeenkomsten in het Haagse Regentesse-Valkenboskwartier heen. ,,Het is een vorm van verarming. Mensen kennen elkaar niet meer. Dat is een een zorgelijke tendens'', zegt Ed Dusschoten. Reva, de bewonersorganisatie waar hij voorzitter van is, praat regelmatig over het onderwerp met haar buurtbewoners – áls zij die bewoners weet te bereiken.

Het stadsdeel in het hart van Den Haag staat niet bekend als een probleemwijk. Maar het heeft alle elementen van een grote stadswijk die elders voor problemen zorgen. Vrijwel nergens in Den Haag zijn de inkomensverschillen zo groot als hier. En de scheidingen tussen arm en rijk, allochtoon en autochtoon, huren en kopen lopen dwars door de wijk heen.

De opkomst op de tweede wijkontmoeting was matig. Slechts twintig mannen en vrouwen uit het Reva-kwartier hadden hun weg naar de kille eetzaal van het Jonker Frans Verzorgingshuis aan het Newtonplein gevonden. Minder dan een derde van de aanwezigen had een buitenlandse achtergrond, terwijl ruim de helft van de inwoners van dit stadsdeel die achtergrond heeft.

De teneur op zo'n avond is: we zijn gewone mensen. Of: wij zijn allemaal mensen. ,,Maar de overheid en de politiek creëren onrust en zetten mensen tegen elkaar op'', aldus een van de aanwezigen. Over het instellen van wat Dusschoten gekscherend `de groetplicht' noemde, was iedereen zeer te spreken. ,,Onderschat het niet'', had iemand gezegd: ,,Een simpel rekensommetje leert dat wanneer wij morgen ieder tien mensen hebben gegroet, we toch al 200 mensen hebben bereikt.'' Aan ideeën geen gebrek in het Regentesse-Valkeboskwartier.

Binnen de wijk zijn velen het erover eens dat de buurtbewoners zich meer met elkaar bezig zouden moeten houden. En dat terwijl het Revakwartier, met 28.000 inwoners, van wie de helft een buitenlandse achtergrond heeft, beschikt over één van de grootste bewonersorganisaties van heel Nederland. ,,Maar om nu te zeggen dat we plezierig met elkaar omgaan, nee'', zegt een bewoner.

Vlak na de moord op Van Gogh voelden bewoners ,,spanning in de wijk'', aldus Ed Dusschoten. Op de laatste wijkbijeenkomst was dat gevoel minder aanwezig. ,,Ondanks de pogingen van de overheid me bang te maken voor moslims is dat uiteindelijk bij mij niet gelukt'', zei een zorgvuldig sprekende man. ,,Door al die rampscenario's na Van Gogh heb ik me wel laten meeslepen. Niet langer. Nederland was overspannen.''

De vermoorde filmmaker Van Gogh bleef even thema van het gesprek. ,,Sinds die moord is zijn werk heilig verklaard. Iedereen mag zeggen wat ie wil. Dát is veranderd. Maar er zijn grenzen en die worden vaker overschreden dan vroeger'', aldus een bewoner.

Een Turkse man gaf Kamerlid Hirsi Ali de schuld. ,,Dat kun je niet zeggen'', pareerde de welbespraakte man. ,,Ik heb die film gezien en vond het prachtig. Hij stond wel op tenen. Maar de grens voor wat je wel of niet kunt zeggen trek je zelf. De lengte van mensen hun tenen kun je onmogelijk bijhouden.'' Er werd gelachen.

Bewonersvoorman Dusschoten is een geboren optimist. Iemand die niet van disharmonie houdt. ,,Ik vind het allemaal wel mooi, al die verscheidenheid in de wijk. Ik kreeg vorig jaar (tijdens het Holifestival) toch een lading poeder over me heen. Toen hadden we opeens allemaal dezelfde kleur!'' Er werd gelachen.

Discussies op wijkbijeenkomsten verlopen meestal in harmonie, en ontspannen. ,,Kun je kwetsen?'', vroeg Dusschoten de laatste keer. ,,Natuurlijk'', had een vrouw geantwoord. ,,Je kunt hele groepen kwetsen. Veel mensen willen geen contact meer omdat mijn moeder met een hoofddoek rondloopt. Ze zijn bang, maar waarvoor?'' Dusschoten: ,,Er zijn grenzen overschreden?'' De vrouw: ,,Juist. Mensen raken in paniek. Het gaat helemaal niet om allochtoon of autochtoon. Het is paniek, gecreëerd door de regering.'' Instemming. ,,We laten ons te sterk beïnvloeden door de media. We horen opinie na opinie. Het is allemaal beeldvorming en dat is gevaarlijk. Vroeger waren er normerende instituten: de kerk, de school, het gezin. Dat is verdwenen'', zei een man.

Zijn buurman ging in protest: ,,Maar we hebben het wel zélf losgelaten.''

Dusschoten vroeg waarom we dan niet gewoon de televisie uitdoen. Turkse vrouw: ,,De televisie geeft troost.'' Overbuurman: ,,Je kunt ook een boek lezen.'' Vrouw weer: ,,Maar er zijn ook analfabeten.''

De vergadering werd afgesloten. De `groetplicht' kwam op papier, om over na te denken. Evenals de posteractie, een buurtquiz, een webforum voor de wijk en een nieuw initiatief voor een interculturele school. Ideeën genoeg in het Regentesse-Valkenboskwartier.