Zondvloed van muziek en stijlen in `De Kortste eeuw'

Op de bovenste verdieping van een wolkenkrabber is een oudejaarsfeest gaande. Een achtkoppig orkest swingt verleidelijk, op een verhoging achter de muzikanten staan wel tien pisbakken op een rijtje; hier wordt publiek verwacht. Een verkleedfeest is het blijkbaar, want in de grote ruimte dwaalt een vrijheidsbeeld rond, terwijl even verderop een sombere paus tegen de bar aanleunt. Sommige aanwezigen doen moeite om de ruimte te vullen met grijnsjes en dansjes, maar er zijn meer orkestleden dan gasten aanwezig; erg vrolijk oogt het niet. De gasten worden bovendien door een cynische gastheer met hoorntjes `welkom in de aars van het jaar' geheten, en als de muziek dan ook nog onheilspellend aanzwelt, weet je zeker dat er een luchtje aan dit feest zit.

De Kortste Eeuw van muziektheatergezelschap Orkater is voorzien van een afwisselende muzikale grasmat, die steeds, net als bij een musical, de scènes afwisselt of ondersteunt. Iedereen mag een liedje zingen en heeft een eigen verhaal. De demonische gastheer (Gijs Scholten van Aschat), het fascistisch jongetje (Gable Roelofsen) en ook het vrijheidsbeeld dat zijn uitgebluste moeder (Wimie Wilhelm) blijkt te zijn. De sombere paus (Pierre Bokma) is vooral geïnteresseerd in het jongetje dat hem aan zijn broer doet denken, maar daar komt een natte man in een kalkoenpak (Peter Blok) tussendoor. De kalkoenman is beroemder als reclamebeest dan als acteur en bevindt zich daardoor in een identiteitscrisis, waarom niemand zich druk maakt. Dan is er nog een jongen die net de Idols-finale niet haalde (Jeroen van Koningsbrugge) en zijn boze ex-vriendin (Tina de Bruin) die steeds op hem vit als hij iets doms brult. Tot slot zijn er twee sexy serveersters (Reineke Jonker en Paméla Menzo) die dienbladdansjes doen. En buiten blijft het maar regenen, een heuse zondvloed. De onderste verdiepingen van wolkenkrabber veranderen in een zwembad, de lift houdt ermee op, het eten is opgegeten door de ratten en natuurlijk komt Noach voorbij varen.

De Kortste Eeuw bevat alle ingrediënten voor een knallende productie. Om te beginnen is er componist en multi-instrumentalist Vincent van Warmerdam, die het initiatief nam voor de voorstelling en die in het verleden vaak met prachtige composities een productie boven zichzelf deed uitstijgen. Ook in dit geval doet hij zijn best met een ronkend orkest, dat bestaat uit drie schuiftrompettisten en een vijftal multi-instrumentalisten, die onder meer gitaar, piano, altsax, sax, contrabas en percussie bespelen. De stijl schommelt tussen spannende jazzy filmmuziek en heuse ballads met Nederlandse teksten, slechts af en toe doorsneden door een wranger akkoord. De liedjes klinken over het algemeen vitaal. Zeer prettig om naar te luisteren, goed bruikbaar als stuwing in een verhaal dat zonder muziek helemaal alle kanten zou uitzwabberen.

Ouwe rot in het vak Gijs de Lange regisseerde de voorstelling en Gijs Scholten van Aschat schreef de tekst voor De Kortste Eeuw. Van Aschat schreef al eerder voor Orkater; de alom bejubelde voorstelling The Prefab Four in 2002. Een voorstelling bol van talenten is geen garantie voor succes, zo blijkt. De Kortste Eeuw is inderdaad een apocalyptische overstroming geworden, maar dan van speelstijlen, verwijzingen en ideeën die nergens tot een kern komen. Er zijn korte oplevingen en kleine aanzetten tot iets mooiers. Maar hoe hard de acteurs ook hun best doen, ze krijgen het feest niet van de grond. Het ene moment beklimt de paus het jongetje, het volgende moment wordt er gehuild en lopen alle spelers met troostend uitgestoken handen door de ruimte, alsof ze een improvisatieopdracht invullen. Er is geen karakterontwikkeling, er is geen doel, de rollen knellen. Zelfs een conversatie tussen Pierre Bokma en Wimie Wilhelm klinkt alsof er zand tussen hun kiezen zit.

Uiteindelijk komt het water aan de lippen en begint het oudtestamentische sterven. Dan moet God eraan te pas komen, om bovenal een bruikbaar einde aan het geheel te breien. Maar waar geen samenhang is, valt niets te repareren, constateert hij terecht. Er zit niets anders op dan helemaal opnieuw te beginnen en dat zal wel een weekje kosten, schat hij zo in. ,,Wat doe je dan de zevende dag?'', vraagt de gastheer. ,,Oh niets'', is het nonchalante antwoord.

Voorstelling: De Kortste Eeuw door Orkater. Tekst: Gijs Scholten van Aschat. Muziek: Vincent van Warmerdam. Gezien: 13/5, Transformatorhuis, Westergasfabriek, Amsterdam. Aldaar t/m 25/6. Inl. (020) 624 2311