Landlozen boos op Lula

Meer dan 12.000 landloze boeren zijn, na een mars van 17 dagen, aangekomen in de Braziliaanse hoofdstad. Ze eisen dat president Lula zich aan zijn beloften houdt en hun land geeft.

Optimistisch kondigde president Luiz Inácio Lula da Silva bij zijn aantreden in 2002 aan dat zijn missie vervuld zou zijn als aan het einde van zijn ambtstermijn ,,iedere Braziliaan iedere dag ontbijt, lunch en diner'' kon eten. Maar drie jaar later zijn noch deze, noch andere beloften van de socialistische president waargemaakt.

Uit een recente peiling blijkt dat voor het eerst in tien maanden de steun voor Lula afneemt en dat Brazilianen denken dat het slechter gaat met het land in relatie tot inkomen, onderwijs, gezondheidszorg en geweld. De ,,ondergang van de hoop'' concludeerde analist Ricardo Gomes, verwijzend naar de euforie bij het aantreden van Lula.

Juist de groep waarvoor de optimistische woorden van de president waren bedoeld – de naar schatting één miljoen landloze boeren – marcheerde dezer dagen vanuit de staten Goiás in het midwesten (een tocht van zo'n 200 kilometer) en Rio Grande do Sul in het zuiden naar de hoofdstad Brasilia om zijn ongenoegen over het beleid te tonen. Ruim 12.000 landloze boeren kamperen daar nu voor de Centrale Bank, het ministerie van Financiën en de Amerikaanse ambassade. ,,We willen niet weggaan tot er een teken is dat het beleid zal veranderen'', zei gisteren João Pedro Stedile, de leider van de radicale beweging der landlozen, de Movimento dos Trabalhadores Rurais sem Terra (MST).

Lula – metaalarbeider, vakbondsleider – was ooit de trouwe bondgenoot van de landlozen. Hij beloofde hen 130.000 stukken land, de huisvesting van 430.000 families en het scheppen van tien miljoen banen. Sindsdien heeft de president zich echter van zijn voormalige aanhang vervreemd door een strikt, en door buitenlandse investeerders geëist begrotingsbeleid. Dat leidde tot economische groei en een daling van de formele werkloosheid naar 11 procent. Maar ook, zo zegt de MST, tot een hoge rente die investeringen in sociale programma's en landbouwhervormingen ontmoedigt.

De regering houdt zich bovendien niet aan haar belofte tot herverdeling van het land, zegt de beweging der landlozen. Van de 81.184 families die tot nu toe land zouden hebben gekregen, is volgens de MST een groot deel verplaatst van het ene stuk land naar een ander. Nog steeds bezit één procent van de bevolking 47 procent van het bouwland.

De MST is dan ook weer overgegaan tot het bezetten van land van grootgrondbezitters, dat werd gestaakt bij het aantreden van Lula. Onder het motto `ocupar, resistir e producir' bezetten landloze boeren een stuk land en proberen daar net zolang te blijven tot de lokale overheden gedwongen worden het land onder de bezetters te verdelen. Dat is op 1.600 plaatsen voor een kwart miljoen boeren gelukt. De boeren maken gebruik van een artikel in de grondwet dat voorschrijft dat land moet worden bewerkt door de bewoners. De MST regelt onderwijs voor de boeren en hun kinderen, materieel en gewassen.

Ook de afgelopen dagen werden stukken land `gekraakt' om als kampeerplaats te fungeren voor de 12.000 betogers tijdens de goed georganiseerde mars. De betogers hadden hun eigen ordedienst, een ambulante school en crèche voor de naar schatting 130 kinderen, en een 350 man tellende `inpakdienst' die de tenten en het materieel vervoerde.

Volgens verslaggevers verliep de mars gemoedelijk. De betogers maakten muziek en luisterden naar radio'tjes die op het World Social Forum, een bijeenkomst van antiglobalisten eerder dit jaar in Brazilië, waren gedoneerd aan de boeren. ,,Het was geen feestelijke stemming, maar er was het gevoel dat we als een team samenwerkten'', vertelde Nina aan de BBC.

De Braziliaanse regering zei naar aanleiding van de mars dat er de afgelopen maanden vooruitgang is geboekt. Het budget voor landhervormingen is met een derde gestegen tot 1,3 miljard voor het komende jaar. ,,We hebben een systeem voor microkredieten gelanceerd. (..) We hebben het Bolsa Familia-programma geïntroduceerd waarmee de allerarmsten worden geholpen. We helpen studenten uit arme families om naar de universiteit te gaan'', vertelde presidentieel adviseur Bernardo Kucinski aan de Britse omroep BBC.

MST-coördinator João Rodrigues zei tegen Reuters dat niet Lula, maar diens economische team het probleem is. ,,We geloven nog steeds in Lula. Maar zijn regering moet radicaal veranderen. Volgend jaar zijn er verkiezingen, dus Lula moet het nu doen.''

Lula heeft de landlozen opgeroepen geen onverantwoordelijke acties te ondernemen.In de hoofdstad is extra politie ingezet.