In de greep van het verval

Bijna dertig jaar geleden maakte documentairemaker Gerrit van Elst een film over zijn relatie met zijn ouders. Recentelijk filmde hij zijn ouders opnieuw en mixte nieuwe en oude scènes. In de documentaire Ik en mijn ouders, mijn ouders en ik, die morgenavond wordt uitgezonden, zijn z'n vader en moeder 88 en 86 en wonen ze in een verzorgingshuis op de Veluwe.

Tijdens de eerste fragmenten van het portret zien we filmer Van Elst in zijn oude documentaire voor de woning van zijn ouders staan terwijl hij zegt: ,,Hier hebben ze een heel leven hard voor gewerkt en gespaard. Als ze dood zijn is het van mij.'' Vader is ruim drie maanden geleden overleden en moeder is inmiddels naar een andere kamer verhuisd.

De recente opnamen vormen een gigantisch verschil met de beelden van dertig jaar geleden toen hij zijn ouders ondervroeg over zijn besluit om naar de filmacademie in Amsterdam te gaan. Vader – in zijn werkzame leven slager – zit in een rolstoel en moet met een installatie in bed worden gehesen. Ook heeft hij moeite met ademhalen en moet daarvoor behandeld worden. Bevend en trillend schenkt hij iets voor zichzelf in. Scheren kan hij zich ook niet. We herkennen in hem nauwelijks de man uit de eerdere documentaire toen hij na een bezoek aan een voetbalwedstrijd nog even voor ,,een klein verzetje'' in een café ging biljarten.

Moeder Gerritje loopt met een rollator en is licht aan het dementeren. Heeft op haar tachtigste soms nog het idee dat haar moeder nog leeft en herkent haar eigen zoon niet altijd. Is vaak moe en blijkt op zeker moment licht uitgedroogd. Een arts ziet geen reden voor opname in het ziekenhuis. ,,Veel drinken'' is zijn advies. Als het nog slechter gaat, wordt ze wel naar het ziekenhuis gebracht om er een week later redelijk hersteld uit te komen. Voor Van Elst een reden om met zijn vader over de keus begraven of cremeren te praten. Ze komen er niet echt uit.

Moeder Van Elst, had graag gezien dat haar zoon onderwijzer was geworden. Ze zegt in een helder moment: ,,Film, het is werk van niks. Raar werk waar je niks aan hebt. Iedereen lacht er om.''

Van Elst laat op een eerlijke manier zien hoe een leven kan eindigen. Het maakt je niet vrolijk, maar in de stroom van tv-amusement, shownieuws, infotainment en lolbroekerij, is het een pareltje.

Dokwerk: Ik en mijn ouders, mijn ouders en ik, VPRO, morgen, Ned.3, 20.25-21.40u.