`Extra geld nodig voor betere uitleg Grondwet'

Het kabinet wil meer geld voor radiospotjes en advertenties om de Grondwet beter te kunnen uitleggen. Staatssecretaris Nicolaï ontkent een verband met de negatieve peilingen van vorige week.

,,De regering zal in beginsel geen campagne [voor de Europese Grondwet, red.] voeren met behulp van betaalde zendtijd of advertentieruimte'', schreef staatssecretaris Nicolaï (Europese Zaken, VVD) op 7 februari van dit jaar aan de Tweede Kamer.

Dezelfde Nicolaï afgelopen vrijdag, weer in een brief aan de Kamer: ,,Het kabinet is voornemens in radiospotjes en advertenties aandacht te laten vragen voor het belang van de Europese Grondwet [...] De kosten hiervoor bedragen 2 miljoen euro.'' Dit bedrag komt bovenop een uitgave van 1,5 miljoen voor een folder over de voordelen van de Europese Grondwet, zo wordt in dezelfde brief bevestigd.

Een draai van 180 graden van de staatssecretaris, zo lijkt het. Wat is er in de tussentijd gebeurd?

Op 7 februari kon Nicolaï maar één reden noemen om toch ,,een eventuele inzet van middelen'' te overwegen: ,,Indien de tegenstanders [...] op grote schaal gebruik zouden gaan maken van betaalde communicatiemiddelen.'' Maar, zo benadrukte Nicolaï, alleen ,,met grote terughoudendheid en strikte inachtneming van bovengenoemde principes''.

Die principes zijn simpel gezegd dat de regering niet veel meer doet en uitgeeft dan de tegenstanders (proportionaliteit in budget en bereik) en ,,feitelijk van aard en zakelijk van toon'' over de Grondwet praat.

Bij het uitleggen van het principe proportionaliteit benadrukte Nicolaï in een overleg met de Kamer (9 februari) ongevraagd dat ,,dus niet betekent: de regering maakt zich zorgen want de polls zien er zo verkeerd uit en de nee-campagnevoerders doen het allemaal zo goed, en we moeten daar eens wat aan doen.'' Nee, zei Nicolaï op 22 februari, de regering komt ,,alleen als er door de nee-campagne met groot geld campagne wordt gevoerd'' in actie. ,,Gelukkig hebben we heldere spelregels hoe je daarmee om moet gaan.''

Op 9 februari deed Nicolaï nog een andere belofte: ,,Ik geef geen cent uit van die anderhalf miljoen voordat de Kamer daarover is gehoord en alle rechten heeft om daar iets van te vinden en erover te beslissen.'' Die 1,5 miljoen werd toen nog de regering als theoretisch voldoende gezien om de campagnes weer ,,in evenwicht te brengen''. Nu zou dat evenwicht nog eens 2 miljoen, dus bovenop op 1,5 miljoen, erbij kosten.

Ondanks de `geen cent' belofte van Nicolaï, zijn er ,,natuurlijk al voorbereidingen getroffen'' voor het uitbrengen van de door de regering zo gewenste radiospotjes en advertenties, zei de woordvoerder vanochtend. ,,Het draaiboek ligt klaar.'' Het referendum is tenslotte al over twee weken. Dus als de Tweede Kamer in een debat vanmiddag instemt met de bestedingen, zullen de spotjes en advertenties niet langer dan een dag of twee op zich laten wachten.

Volgens de woordvoerder van Nicolaï is het ,,verleidelijk'' om de financiële inspanning van het kabinet te zien als een bezorgde reactie op de laatste opiniepeiling van het kabinet zelf – die lijkt te wijzen op een nipte overwinning van de `nee'-stemmers. Het gaat echt, bezweerde de woordvoerder, om het tegenwicht bieden aan een nee-campagne.

Kamerlid Van Bommel (SP) legt het verband met de peilingen wel. Op de website van zijn partij (die tegenstander van de Grondwet is) zegt hij: ,,Het kabinet misbruikt belastinggeld om een politieke propagandaslag te winnen. Hoe meer de weerstand onder de bevolking groeit, des te meer de regering zich van haar slechtste kanten laat zien.''

Nicolaï zelf zei vanochtend dat tegenwicht vooral nodig is omdat ,,nog onvoldoende duidelijk is waar de Europese Grondwet over gaat''. ,,De argumenten vóór de Grondwet zijn beter, maar misschien moeilijker uit te leggen dan de tegenargumenten'', legde de staatssecretaris uit. Het debat is daarom uit evenwicht, denkt Nicolaï, ,,hoewel ik eerlijk toegeef dat die mening arbitrair is. Daarom vraag ik ook het oordeel van de Tweede Kamer.''

Het besluit om extra geld uit te geven is in ieder geval niet gebaseerd ,,op het turven van spotjes van de tegenstanders'', bevestigt Nicolaï. Ook volgens de staatssecretaris is er geen verband met de peilingen. Wel, beaamde Nicolaï, geven de peilingen aan dat hoe meer de burger over de Grondwet weet, hoe meer hij geneigd is vóór te stemmen.

Voor Kamerlid Van Dijk (CDA) is het logisch dat het kabinet, als verklaard voorstander van de EU Grondwet, tegenwicht wil bieden aan wat hij ,,de behoorlijke aandacht voor de negatieve kanten van de Grondwet in de media'' noemt. Zijn partij (voorstander van de Europese Grondwet) heeft daarom ook geen problemen met de voorgenomen extra uitgaven.