Benny Golson geëerd na comeback in jazz

De saxofonist Benny Golson, die ooit samenspeelde met Clifford Brown en Dizzy Gillespie, werkte vijftien jaar in Hollywood en keerde toen terug in de jazz. Vanavond krijgt hij de Concertgebouw Jazz Award.

Zijn Blues March werd eind jaren '50 gefloten door alle slagersjongens, beweerden later nostalgische jazzfans die met pijn haddden moeten ervaren dat de jazz als uitlaatklep voor adolescenten pijlsnel was ingehaald door rock en pop. Want als die vleesjongens op hun (brom)fiets al iets floten dan waren dat natuurlijk de deuntjes van Elvis Presley, Fats Domino of desnoods Willy Alberti.

Dat neemt niet weg dat Benny Golson, die vanavond de Concertgebouw Jazz Award uitgereikt krijgt, goed was in het bedenken van meezingbare stukjes. Met als fraaiste waarschijnlijk het langzame I Remember Clifford. Het was een ode aan de jong overleden trompetlegende Clifford Brown, met wie hij had gespeeld bij pianist Tadd Dameron, zijn grote voorbeeld als componist-arrangeur. In 1957 zette Golson het stuk op de plaat met de big band van Dizzy Gillespie, daarna beleefde het vele, ook vocale, covers. Ook Whisper Not en Stablemates, allebei goed voor tientallen covers, beleefden, in Golsons bijzijn, hun première bij Dizzy Gillespie. Zijn eigen versies volgden kort daarna op zijn debuut lp New York Scene ('57) en And The Philadelphians van een jaar later.

De arm geboren Benny Golson (1929) besefte waarschijnlijk dat het schrijven van succesvolle stukken lucratiever was dan eindeloos toeren met een band. Bij de roemruchte Jazz Messengers van Art Blakey hield hij het net lang genoeg uit om zijn repertoire rond de wereld te brengen en in Frankrijk ervaring op te doen met filmmuziek. De film zelf, Des Femmes Disparaissent van Edouard Molinaro, kreeg een matige pers maar de muziek van de Messengers – lees Golson – werd geprezen.

Dat Golson, opgegroeid met Rhythm&Blues, heel opwindend saxofoon kon spelen in een stijl geënt op die van Don Byas en Lucky Thompson viel alleen de jazzparochie op. Die waardeerde zijn hese en sexy geluid en de notenstroom die als hete lava uit zijn beker borrelde. Zoals op Groovin' With, een blowing session voor het label Prestige. Vervaardigd in slechts drie uur studio-tijd maar ook nu spannend genoeg.

In 1960 richtte Golson met trompettist Art Farmer het Jazztet op, eindelijk zijn eigen band. In twee jaar bracht dit sextet zes platen uit, met als trekker Killer Joe. Het verbale intro bij dit stuk verraadde dat Golson bij het schrijven concrete beelden voor zich zag. Aanvankelijk betekende dat nog niets maar toen hij halverwege de jaren '60 richting Californië ging, wisten zijn collega's genoeg. Golson zei de jazzscene vaarwel.

Hijzelf noemde het `dramatic music' maar anderen noemden het `muzikaal behang'. Golson ging schrijven voor Hollywood, wat in de praktijk betekende televisie-series.Van *M*A*S*H* en Mission Impossible tot een deuntje voor een praatshow. Plus daarnaast reclame-jingles voor automerken, scheermesjes en zelfs diepvries-patat.

Of Golson er na vijftien jaar zelf genoeg van kreeg of dat zijn stiel uit de mode raakte is niet duidelijk maar omstreeks 1980 kwam hij terug als jazzmuzikant. Hij was inmiddels vijftig, een mooie leeftijd voor een tweede jeugd. Wel kostte deze come-back hem grote moeite omdat zijn tenorsaxofoon jarenlang niet had aangeraakt. Toen hij in januari '89 met een kwintet optrad in de Amsterdamse bisocoop Tuschinki viel vooral zijn jonge trompettist Terence Blanchard op, ook niet wars van filmmuziek.

Op zijn vorig jaar verschenen cd Terminal 1 staan behalve nieuwe stukken ook weer covers van stokoude successen. Dat Benny Golson (76) ook zijn opgewekte Blues March dezer dagen weer eens laat marcheren is dus lang niet uitgesloten.

Concerten: 17/5 Concertgebouw, Amsterdam met het J.O.C. o.l.v. Henk Meutgeert. North Sea Festival Den Haag: 9/7 met het Cedar Walton Quintet; 10/7 met de Charlie Parker Legacy Band.

Cd's: New York Scene, Groovin' With en andere platen op het label OJC worden in Nederland gedistribueerd door ZYX. De platen met Dizzy Gillespie staan op Verve (Universal), die met Blakey op Blue Note (EMI). Golsons laatste cd Terminal 1 verscheen op Concord (Challenge).