`Wij kunnen nog veel leren van de Turken'

Vier jongeren en vier ouderen spreken zich uit over Europa en de Europese Grondwet. ,,Het volk heeft helemaal geen behoefte aan die Grondwet.'' Een bezoekje aan twee sportclubs.

Ze kennen elkaar goed, de leden van Jeu de Boules Club `Les Francophiles'. Vier middagen per week komen ze bij elkaar in sportpark Wollefoppen in de Rotterdamse wijk Ommoord. De vijftigplussers komen voor de gezelligheid en voor de beweging, zegt voorzitter Harry Verhoeven. Trots wijst hij op een kwieke 94-jarige. Terwijl twintig andere senioren rondom hun boules zo dicht mogelijk bij het but gooien, vertellen vier `Francophiles' over hun Europa-gevoel.

Voormalig marktkoopman Cor Waltman (71): ,,Ik ga tegen stemmen. Dat Europa meer macht krijgt in de wereld vind ik goed, maar ik ben bang voor die tachtig miljoen Turkse moslims.''

Cilia Kling (67), huisvrouw: ,,Meer uitwisseling met Turkije is juist goed voor ons. Kijk naar de gezondheidszorg. Wij hebben wachtlijsten, zij niet.''

Harry Verhoeven (54), facilitair manager bij zorgverzekeraar Menzis: ,,Klopt, inkopen van zorg in andere Europese landen wordt makkelijker. In een Turks oogziekenhuis doen ze 5.000 operaties per week, dat halen wij echt niet.''

Cilia: ,,En dat ziekenhuis is helemaal niet primitief hoor. Mooi hotel erbij, rondreis door de stad, klaar ben je. Allemaal met particulier geld. Als klein landje kunnen we veel leren van de Turken.''

Cor: ,,Onbegrijpelijk dat dat daar wel kan en hier niet. Nederland stond altijd in de top van Europa, nu niet meer.''

Cilia: ,,Ze hebben niet stil gezeten daar.''

Voormalig varkensslachter Henk Grietspoor (60): ,,In Nederland zitten er te veel schijven tussen patiënt en arts. Als ik naar Dijkzigt ga zeggen ze: kom over zes weken maar terug. Dat komt door al die regeltjes van de overheid.''

Henk en Cor zeggen op 1 juni nee tegen de Europese Grondwet, Harry en Cilia zeggen ja. Verdere integratie leidt tot meer bureaucratie, vrezen de tegenstemmers. Meer samenwerking op het gebied van gezondheidszorg en handel komt Nederland ten goede, denken de voorstemmers. Waar ze het over eens zijn, is dat de Grondwet zal bijdragen aan handhaving van de vrede in Europa.

Harry: ,,De onderlinge controle zal toenemen. Outsiders worden meteen op het matje geroepen.''

Cor: ,,Je ziet nu dat Oekraïne en Georgië naar het Westen leunen. Dat is perfect, dan krijgt Rusland minder macht.''

Cilia: ,,Rusland hoort eigenlijk ook bij Europa hoor, ze hebben geen geheimen meer.''

Cor: ,,Ik vind het onbeschoft dat mensen tegen Bush gingen demonstreren. De Amerikanen hebben hun nek voor ons uitgestoken. Als Europa in de jaren dertig al verenigd was, hadden we geen oorlog gehad.''

De oorlog. Als er verschil zou zijn tussen de Europese gezindheid van jongeren en ouderen, zou de Tweede Wereldoorlog daar een verklaring voor kunnen zijn. Wie daar in meer of mindere mate de gevolgen van heeft ondervonden, is waarschijnlijk enthousiaster over Europese eenwording.

Het is een argument dat premier Balkenende graag gebruikt, zo bleek andermaal uit zijn toespraak bij het bezoek van president Bush aan Margraten vorig weekend. Zijn koppeling van oorlog en Grondwet leverde hem het verwijt van politiek opportunisme op. Ook bondskanselier SchRÖder verwees gisteren in de Bondsdag naar de Tweede Wereldoorlog.

Onzin, meent Ime van Manen (24), student `cultuur, organisatie en management' aan de Vrije Universiteit. ,,Verdere samenwerking is juist gevaarlijk, het kan heel makkelijk leiden tot wrijvingen. Er komt één minister van Buitenlandse Zaken, we moeten met één stem gaan spreken. Moeten wij hetzelfde gaan zeggen als Berlusconi? Ik moet er niet aan denken!''

Van de vier bestuursleden van de Amsterdamsche Studenten Roeivereeniging Nereus – dit jaar winnaar van de Varsity, zeven medailles in Athene – is secretaris Ime het meest uitgesproken in zijn afkeer van de Grondwet. Voorzitter David Heineman (geneeskunde, 23) neigt naar tegenstemmen. Penningmeester Leah van Putten (rechten, 25) en commissaris Femme Harinck (geneeskunde, 24) weten het nog niet. Het Grondwet-debat leeft onder studenten, vertellen ze in de bestuurskamer van het botenhuis aan de Amsteldijk.

Ime: ,,Europa als staat vind ik eng, het is me te groot. Ik ben liever burger van Nederland dan van Europa, ik wil dichter op het bestuur zitten. De eenwording na de oorlog was prima, maar vanaf nu gaat het alleen nog om uitonderhandelen van eigenbelang.''

Leah: ,,Wat ik er tot nu van heb gezien deed me erg denken aan de Nederlandse Grondwet. Ik vraag me af waarom het nodig is.''

David: ,,Ik zie ook weinig meerwaarde. Het is een bundeling van bestaande verdragen, het wordt een hol orgaan. Ik vrees dat we gaan verzanden in bureaucratie.''

Femme: ,,Ik ben bang dat de lidstaten op termijn hun identiteit zullen verliezen, maar ik weet niet of die angst terecht is.''

Later verleidt de scepsis van Ime de anderen tot weerwoord, en dus tot meer enthousiasme over Europa. Ime: ,,Er bestaat helemaal geen publieke Europese sfeer, dat is een fictie die van bovenaf wordt opgelegd. Het volk heeft helemaal geen behoefte aan die Grondwet.''

Femme: ,,Het is een droombeeld dat die vraag van onderop zou komen. Ik heb vertrouwen in het Europarlement, daar zit genoeg kennis.''

Ime: ,,Daar zitten 800 mensen, dat is toch veel te log!''

Leah: ,,In Nederland komen de wetten ook van boven. In Europa gaat het allemaal iets meer getrapt, maar het principe is gelijk. In beide gevallen moet je je er als burger in verdiepen om je betrokken te voelen.''

David wijst op de economische voordelen: het schaalvoordeel in de concurrentie met China. Ime: ,,Ik ben liever een kleine flexibele speler in een globaliserende wereld.'' David: ,,Eerder machteloos dan flexibel.''

Over één ding zijn jong en oud het eens. De jonge generatie is meer internationaal georiënteerd, vermoeden de jeu de boulers en bevestigen de roeiers. Harry Verhoeven: ,,Vooral hoogopgeleide jongeren gaan makkelijk naar het buitenland voor een baan. Die zijn daar heel simpel in, ze voelen geen binding met Nederland.'' Cilia: ,,Europa biedt meer kansen voor jonge mensen.'' Cor: ,,Da's mooi. Maar als alle vakmensen pleite gaan, houden we hier alleen de domme allochtonen over.''

De hoogopgeleide jongeren blijken inderdaad internationaal te denken, maar niet per se Europees. David: ,,Jongeren willen zo ver mogelijk weg. Ze gaan liever naar Amerika of Australië dan naar een Europees land.'' Ime: ,,We hebben hier meer een Amerikaanse dan een Europese cultuur.'' De anderen in koor: ,,Nee!'' Ime: ,,Nou ja, da's misschien gelul inderdaad.''