VVD-politicus verdient de eeuwige wachtgelden

Het Tweede-Kamerlid Jan Rijpstra (VVD) vraagt de burger te doen wat hij zegt, maar níét te doen wat hij doet, vindt Maarten Huygen, die als commentator reist door de samenleving.

Muggenzifter voel ik me, Randstedelijke amokmaker die de rust in het dorp verstoor. Als ik rondloop in het uit verscheidene dorpen samengestelde Tynaarlo lijk ik me als enige druk te maken over burgemeester Rijpstra die langer in de Tweede Kamer blijft zitten voor een royale wachtgeldregeling.

,,Het is van twee walletjes eten'', zo vat J. Homan, de eigenaar van café Onder de Linden, de gevoelens van veel dorpelingen over Rijpstra laconiek samen. ,,Maar de mogelijkheid wordt gebood'n. Iedereen zou daarvan profiteren.'' Lokale politici van VVD tot en met GroenLinks zeggen het hem na. Niemand wil spelbreker zijn. ,,Landelijk hebben ze het altijd over zakkenvullers'', zegt mevrouw J. Terwal-Arends van Gemeentebelangen. ,,Ze weten niet waar het over gaat, maar ze hebben hun mening al klaar.'' Goed, Rijpstra heeft het onhandig gedaan, is de consensus. Hij had het duidelijker moeten aankondigen. Maar als hij pas in juli als burgemeester was begonnen, zou al die drukte om niets zijn geweest. De benoeming was er onverwacht snel doorgekomen na een klinkende aanbeveling door de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad.

Zelfs het kritische gemeenteraadslid van Leefbaar Tynaarlo, C. Kloos, zegt relativerend: ,,Hij maakt gebruik van het systeem. Je moet dan niet schelden op de man maar op het systeem.'' Toch heeft Kloos twee weken geleden tevergeefs als enige een motie ingediend om Rijpstra van zijn dubbelfunctie te laten afzien.

Het glazen stadhuis met politiebureau van de fusiegemeente ligt aan een groen omzoomde steenvlakte met de gloednieuwe naam Kornoeljeplein in het dorpje Vries, een klassiek VVD-biotoop. Geen hechte gemeenschap maar veel import van tweeverdieners in een schilderachtig parklandschap van gladgeschoren gras, woonboerderijen, villa's, jeeps, paardenbakken, koeienweiden en een oud kerkje in een rustige dorpskern. De raadszaal kijkt door drie glazen wanden uit op het grote weiland aan de achterkant van het stadhuis. Rijpstra zit voor met ambtsketen en flamboyante geel-oranje das. Een sportieve, gebruinde man met wit haar. Zijn officiële Haagse spreekstijl steekt af bij de Drents-Groningse accenten van sommige raadsleden.

De burgemeester blijft een paar maandjes extra in de VVD-fractie van de Tweede Kamer, eerst om zijn Kamerwerk af te ronden, zegt hij, maar de laatste twee weken om zijn vijftigste verjaardag af te wachten, te `overbruggen'. Als hij die respectabele leeftijd haalt in de Kamer, verdient hij bij onverhoopt ontslag de eeuwige wachtgelden. Ah, te mogen golfen op een tractement van 60.000 euro per jaar zonder sollicitatieplicht. Een milde garantie die voor steeds meer burgers uit zicht raakt. Hij zorgt – net als zoveel andere bestuurders – dat hij voor de bui binnen is. Het mag, dus waarom niet? Gewoon je zaakjes regelen. Zo doet iedereen het toch?

Maar moet een politicus zich als ieder ander gedragen, of is hij niet juist een leider die de door hem aangewezen nieuwe wegen zelf moet inslaan? Rijpstra streeft naar de absolute sociale zekerheid die zijn eigen partij uit de tijd vindt. De duur van het wachtgeld voor niet-politici, de WW, moet worden bekort tot drie jaar. Ouderen behoren tot hun pensioenleeftijd door te solliciteren. Maar Rijpstra heeft kennelijk weinig vertrouwen in het optimisme van zijn partij over zijn kansen op de arbeidsmarkt. Anders zou hij met zijn wachtgeldrechten van twee tot zes jaar genoegen hebben genomen. WW tot je 65ste wil iedereen wel, maar het kan niet langer.

Rijpstra vraagt de burger te doen wat hij zegt, maar níét te doen wat hij doet. Wat zegt zijn partijprogram? ,,De sollicitatieplicht geldt ook voor 57,5-plussers.'' ,,Het is niet sociaal wanneer mensen worden doodgeknuffeld in een uitkering.'' Maar Rijpstra is een klein leider van een klein dorp die opkomt voor zijn kleine belangen. Zijn partij is allang geen volkspartij meer. Partijtjes die de populistische plek aan de rechterzijde van de VVD willen vullen, hebben ruim de kans. De VVD-fractie heeft de antenne voor dit soort kwesties verloren. Twee jaar geleden nam Erika Terpstra na een herverkiezing met voorkeursstemmen vrijwillig ontslag uit de Kamer om met hulp van wachtgeld voorzitter van de sportkoepel NOC*NSF te worden.

Nu het economisch slecht gaat, zou sociale zekerheid bij de volgende verkiezingen net zo belangrijk kunnen worden als immigratie en veiligheid bij de vorige. Op internetsites komen boze berichten binnen van WAO'ers die net als Rijpstra de vijftig zijn gepasseerd en na herkeuring weer aan het werk moeten. ,,Waarom niet de nieuwe WW-regeling toepassen van drie jaar en twee maand en daarna gewoon de bijstand? Uiteraard onder aftrek van bijverdiensten'', schrijft een inzender op een internetsite. In een discussie op punt.nl staat zelfs een reactie weergegeven van VVD-Kamerlid Frans Weekers die de handelwijze van fractiegenoot Rijpstra ,,niet chique vindt''. Wat een vertoon van collectieve machteloosheid.

Laat Rijpstra een voorbeeld nemen aan zijn dorpsgenoten. De 63-jarige kroegbaas Homan van café Onder de Linden heeft de tekenen des tijds wel verstaan. Na generaties lang boeren verkocht hij op zijn 53ste zijn melkveehouderij, omdat die niet meer rendeerde. Met de opbrengst nam hij het café met zalenverhuur over dat hij nu met zijn zoon bestiert. Een voorbeeldige verandering van loopbaan. Hij heeft wel weinig vrij, want ,,als de mensen twee keer voor een dichte deur staan, komen ze niet meer terug'', zegt hij. Ook de tweeverdieners uit Vries met hun hoge hypotheken hebben meer lef. Hun dynamiek zou leidraad moeten zijn voor de VVD. Baanonzekerheid of `afbreukrisico' is niet meer uniek voor gekozen politici. Bij benoemde burgemeesters doet het zich nauwelijks voor. Steeds meer burgers krijgen met grote ontslagrisico's te maken, door de economische krimp en nieuwe wetgeving. Met terugwerkende kracht krijg ik bewondering voor het voormalige CDA-Kamerlid Ton de Kok die leraar is geworden. Welnu, Rijpstra is opgeleid als gymleraar. Dat is een betere toekomstgarantie dan wachtgeld.