Lenen geeft benen

De huidige hypotheekrente van rond de 4 procent voor tien jaar vast is historisch laag. Wie tegen dat percentage leent en over tien jaar de lening kan aflossen, vergroot tegen een redelijke prijs tijdelijk zijn besteedbare inkomen. Of verzilvert nu al een toekomstige verzekeringsuitkering, een erfenis, de aanstaande opbrengst van zijn huisverkoop of een andere meevaller. Of hij kan speculeren in aandelen of handelen (bijvoorbeeld via een eigen zaak) met dat geld.

Maar niet iedereen kan deze strategie volgen. Er zijn enkele beperkende voorwaarden. Zo moet je beschikken over een eigen huis met een flinke overwaarde, anders betaal je veel meer dan 4 procent. Het lenen kost per jaar 4 procent rente, die je niet af mag trekken van je belastbare inkomen in box 1, tenzij het gaat om een verbouwing of verbetering – maar daar gaat dit artikel niet over. Een lening van bijvoorbeeld 50.000 euro kost dus 2.000 euro aan rente per jaar, los van de eenmalige kosten. Daar staat tegenover dat je tijdelijk op een spaarrekening rente kan trekken van de lening, wat de netto leenkosten drukt. Het opgenomen geld geef je op in box 3 voor sparen en beleggen. Dat valt daar ongeveer weg tegen de aangegane schuld. Daarom betaal je geen 1,2 procent heffing. Bovendien moet je een geldverstrekker zien te vinden die jou wil lenen. Daarbij is het zaak dat je over tien jaar af kan lossen. Doe je dat niet, dan kan je de lening waarschijnlijk verlengen, maar wel tegen de dan geldende hypotheekrente. Misschien 8 procent of meer. Dat kan niemand voorspellen.

Wanneer is deze vorm van lenen zinvol? Bijvoorbeeld voor mensen die binnen tien jaar of korter een erfenis ontvangen. Ouders op leeftijd zien er vaak terecht tegenop hun kinderen al vooraf te spekken met schenkingen. Bijvoorbeeld omdat hun hele nalatenschap vastzit in een eigen huis, dat ze – terecht – niet uit handen willen geven.

Een tweede toepassing betreft de toekomstige uitkering uit een kapitaalverzekering. Er lopen honderdduizenden spaarplannen, studieplannen, beleggingsverzekeringen en andere constructies die om fiscale redenen zijn afgesloten voor 20 jaar of meer. Misschien wil je die uitkering naar voren halen (om de polis niet af te hoeven kopen) om nú en niet straks een nieuwe auto te kunnen kopen of om de studiekosten van de kinderen te verlichten. Deze overwegingen gaan eveneens op voor houders van oude koopsompolissen die hun eindkapitaal niet verplicht om hoeven te zetten in een periodieke lijfrente.

Een interessante en logische toepassing is het aflossen van schulden met een hoger percentage dan 4 procent. Bespaar je daarmee, zeg, 2 procentpunt op 50.000 euro, dan verdien je (lees: geef je minder uit aan rente) 1.000 euro per jaar.

Die schulden kunnen ook van derden zijn, bijvoorbeeld kinderen of andere familieleden. Je leent die derden jouw 50.000 euro tegen 4 procent (of iets meer, zaken zijn zaken) en zij lossen hun hoger rentende schulden daarmee af. Geen (fiscale) wet verbiedt dit. Hoewel je het voordelige renteverschil (wanneer dat bij de derden blijft) misschien kan zien als een verkapte schenking. Er kleven natuurlijk risico's aan deze leningen: de lener moet de jaarrente blijven betalen en binnen tien jaar aflossen, strikt genomen.

Een variant hierop is het geheel aflossen van een aftrekbare eigenwoninglening, zoals een hypotheek of een ouderlijke lening, om af te komen van de bijtelling van het eigenwoningforfait (voorheen: het huurwaardeforfait) in box 1. Of dat voordelig is, hangt af van de lopende hypotheekrente, het belastingtarief waartegen je de rente aftrekt, de hoogte van het forfait en de eventuele aflossingsbeperkingen in de hypotheekakte.

Verder kan je lenen voor een eigen zaak. Dat is goedkoper dan een krediet van de bank. De zaak kan die rente aftrekken. Hoewel dit fiscaal ingewikkelder in elkaar steekt. Misschien is het juister om de lening in privé achter de hand te houden voor noodgevallen. Dat mag altijd. Het risico is dat je over tien jaar niet kan aflossen, omdat de zaken tegenvallen.

En tot slot: je kan met die 50.000 euro in de loop van de tijd, en op gunstige momenten, een portefeuille met aandelen opbouwen. Maar dat vraagt moed, beleid en trouw.