Kornoeljebloem heeft de snelste beweging in het plantenrijk

De bloem van de Canadese kornoelje (Cornus canadensis) breekt alle snelheidsrecords. De bloem opent zich als een katapult in slechts een halve milliseconde, zo blijkt uit hogesnelheidsvideobeelden van Amerikaanse biologen en fysici. Daarmee is het de snelste beweging die ooit in het plantenrijk is waargenomen (Nature, 12 mei).

De bloem knalt met kracht open waarna stuifmeelkorrels de lucht in schieten. Daardoor is de kans groot dat de stuifmeelkorrels aan de lichaamsbeharing van een insect (bijvoorbeeld een hommel) blijven plakken die het openknallen van de bloem heeft veroorzaakt door een toevallige aanraking. Ook is de kans groot dat de stuifmeelkorrels door de wind ver worden meegevoerd naar andere kornoeljebloemen. De explosieve opening van de bloem vergroot zo op twee manieren de kans op kruisbestuiving.

Uit de videobeelden blijkt dat de bloemblaadjes van de kornoelje achteroverklappen, waarna de meeldraden losschieten. In de eerste 0,3 milliseconden versnellen de meeldraden met 2400 g om een topsnelheid van 3,1 m/s te bereiken. De bloemblaadjes die passief wegklappen bereiken een maximumsnelheid van 6,7 m/s. Het ontwerp van de meeldraden van de Canadese kornoelje heeft veel weg van een middeleeuwse blijdes. De benodigde kracht voor de plotselinge versnelling komt volledig uit de opgeslagen elastische energie. Het steeltje (de helmdraad) fungeert als werparm, en de scharnierende helmknop als slinger. De bloemblijde werpt zijn ammunitie (de stuifmeelkorrels) 2,5 centimeter omhoog, tien keer de hoogte van de bloem zelf.

Het openen van de bloem van de Canadese kornoelje gaat sneller dan het openen van springzaad (Impatiens pallida, 2,8-5,8 ms), het dichtklappen van de Venus vliegenvanger (Dionaea muscipula, 100 ms). Ook laat de bloem dierlijke katapultsystemen achter zich, zoals de sprong van de schuimcicade (Philaenus spumarius, 0,5-1 ms) en de klap die de bidsprinkhaankreeft (Odontodactylus scyllarus, 2,7 ms) uitdeelt.