Immigrant heeft moeite met beperkte rol

Ik zal altijd een vreemdeling in Nederland blijven, constateert Wen-jie Qin aan het eind van haar documentaire Houden van Holland, die de VPRO zondagavond uitzendt. Wat een jaar inburgering in Nederland haar vooral heeft geleerd is dat ze als Chinese meer verschilt van Nederlanders dan ze dacht toen ze een liefdesaffaire begon met een Nederlandse man. Ze verhuisde van China naar de VS. Woonde lange tijd in Boston en studeerde aan de prestigieuze Harvard-universiteit. Maar eenmaal in Nederland moest ze terug naar de schoolbanken. Ze sprak immers geen Nederlands en ze kende de Nederlandse waarden en normen niet. Een voorwaarde om hier te kunnen integreren.

Wen-jie Qin is grotendeels zelf het onderwerp van haar film. Samen met 24 andere hoogopgeleide immigranten gaat ze een jaar lang naar een regionaal opleidingscentrum in Amsterdam. Ze kwamen allemaal naar Nederland wegens de liefde. En ze hebben allemaal moeite met hun nieuwe, beperkte rol. Wie zijn ze eigenlijk nog? Nieuwkomer en partner van een Nederlander. Terwijl ze voorheen professionele vrouwen waren. De één slaat zich hier wel beter doorheen dan de ander.

Wen-jie Qin verbaast zich over de gematigdheid van de Nederlanders. Alsof men hier bang is voor extreme gevoelens. Maar Wen-jie Qin heeft nog een ander probleem: ze beseft dat haar Nederlandse partner het vooral op prijs stelt als ze zich als een zelfstandige vrouw opstelt. Hij werkt zoveel, klaagt ze tegenover haar moeder. Die antwoordt wijselijk: ,,Je bent geen kind meer. Probeer niet afhankelijk van hem te zijn.'' En ze raadt haar aan om ,,te wennen aan de Nederlandse manier van leven''. We weten niet of Wen-jie Qin dat uiteindelijk lukt. Ze wint in de film informatie in bij juristen over wat er met haar verblijfsvergunning gebeurt als ze zich laat scheiden. Maar weggaan doet ze niet.

Of de filmmaakster zich ooit in Nederland zal thuis voelen, is twijfelachtig. Maar wat ze ons wel heel goed laat ervaren is dat inburgering op z'n Nederlands niet noodzakelijkerwijs tot integratie leidt. Wie als hoogopgeleide een jaar lang wordt gedwongen Nederlands te leren, vervreemdt ook deels van zichzelf. Ze houden zich alleen maar bezig met wat ze niet kunnen, de taal spreken, en niet met wat ze wel kunnen. Tegenlicht van de VPRO, dat haar de gelegenheid gaf deze documentaire te maken, zou Wen-jie Qin moeten verplichten om ons ook op de hoogte te houden van haar ontwikkelingen in de komende jaren.

Tegenlicht: Houden van Holland, VPRO, Ned.3, 21.00-22.00u.