Huis-tuin-en-keukenradio

Podcasts zijn digitale radioprogramma's die je op je mp3-speler kunt beluisteren. Duizenden amateurs maken via podcasting hun eigen radioshow. Bedrijven zijn ook geïnteresseerd.

De Nederlandse priester Roderick Vonhögen (37) was in februari bij een conferentie van het Vaticaan over media, toen overal in de zaal mobiele telefoons afgingen en een helicopter overvloog. Al snel begreep hij dat de paus een hartaanval had gekregen. Vonhögen haalde zijn minidisc-speler en microfoon tevoorschijn en begon verslag te doen. Dezelfde avond zette hij zijn `radioprogramma' als audiobestand op internet: zijn eerste podcast.

Podcasts zijn huis-tuin-en-keukenradioprogramma's op internet. Ze worden ook wel beschouwd als de audioversie van de weblog. Iedereen die vindt dat hij iets te melden heeft, kan zijn eigen programma opnemen en in mp3-formaat op internet zetten. Luisteraars plukken de podcast van het web en beluisteren hem waar en wanneer ze willen op hun mp3-speler. Je hoeft dus niet meer achter je pc te zitten om internetradio te kunnen luisteren.

De naam podcasting komt van de iPod, maar ook andere mp3-spelers zijn geschikt voor het beluisteren van podcasts. De podcast Catholic Insider van de Amersfoortse priester Vonhögen heeft een frequentie van ongeveer twee keer per week en trekt wereldwijd zo'n 5.000 luisteraars per aflevering.

Hoewel podcasting tot nu toe vooral een Amerikaanse hobby lijkt, is het een Nederlandse uitvinding. Oud MTV-VJ Adam Curry, die in The New York Times de podfather werd genoemd, begon ermee. Zijn show The Daily Source Code geldt als de eerste echte podcast. Nu iedereen zijn eigen radiozender kan hebben, komen volgens hem enthousiasme en passie terug in het radio maken. ,,Zo'n katholieke priester die met een microfoontje door het Vaticaan rent. Daar krijg ik kippenvel van'', zegt hij.

Curry liep al een tijdje met het plan voor podcasting rond. Dat de tijd er nu rijp voor is, komt doordat steeds meer mensen een mp3-speler hebben met een harde schijf die groot genoeg is om flinke audiobestanden te herbergen. Breedbandinternet wordt intussen steeds gewoner, waardoor mensen de hele dag online zijn en gemakkelijk grote bestanden kunnen downloaden. Het enige wat ontbrak was een computerprogramma dat nieuwe shows automatisch binnenhaalde. Want een échte podcast werkt met RSS: een methode waarmee luisteraars automatisch elke nieuwe aflevering van de door hen geselecteerde podcasts binnenkrijgen op hun computer en mp3-speler. Een soort abonnement dus.

Twee jaar geleden bestond er nog geen programma dat dit kon uitvoeren. ,,Ik vroeg een aantal programmeurs of ze zo'n programma voor me wilden schrijven, maar achteraf is dat net alsof je iemand vraagt jouw huiswerk te maken'', vertelt Curry. Omdat hij ,,toch niets te doen had'' leerde hij begin vorig jaar zelf programmeren en na anderhalve maand was de eerste versie van het programma ipodder geboren. Hij zette het op internet, waar andere programmeurs er verder aan werkten. Curry: ,,Toen dacht ik: er is niets vervelender dan wel een ipodder hebben, maar geen radioprogramma om het mee te testen.'' Zo begon vorig jaar juli The Daily Source Code, met een publiek van honderd programmeurs. Nu hebben volgens Curry zo'n 100.000 mensen een abonnement op de show, waarin hij dagelijks nieuwe podcasts, technische ontwikkelingen en zijn alledaagse beslommeringen bespreekt.

Elke dag komen er nieuwe podcasts bij. Op ipodder.org, de digitale podcastgids van Curry, staan nu 5.500 actieve podcasts geregistreerd, waaronder zo'n 60 Nederlandse. Het aanbod is gevarieerd. Zo is er een podcaster die de boeken over Sherlock Holmes voorleest. Een ander neemt elke dag zijn opneemapparatuur mee naar het toilet om van daaruit zijn show Daily Download te presenteren. Op de Nederlandse website radiodownload.nl zet freelance radiomaker Peter Kroon sinds vorige week oude radiouitzendingen op het web. Zo kunnen luisteraars een hoorspel uit de jaren zeventig beluisteren, dat hij uit een Hilversumse vuilniscontainer had gevist.

Het zijn niet alleen hobbyisten die de podcast hebben omarmd. Bierfabrikant Heineken zet fragmenten van muziekoptredens als podcast op het web. En tv-ster Paris Hilton hield een week een podcast bij om een film te promoten.

Inmiddels hebben 6 van de 296 miljoen Amerikanen wel eens een podcast beluisterd, vertelt Curry. Gisteren begon hij in de VS met een dagelijkse show over podcasts op satellietradiostation Sirius. ,,Sirius wil graag hip zijn met zo'n programma'', lacht Curry, ,,maar in feite halen ze het paard van Troje binnen.''

Tradtionele radiostations kunnen de opkomst van podcasting moeilijk negeren. De BBC biedt meer dan 20 programma's als podcast aan. Van de Nederlandse publieke omroepen zijn BNN en de NCRV ermee begonnen. De grootste commerciële zender, Radio 538, zet typetjes van Edwin Evers als podcast op het web. ,,We zien podcasting niet als een bedreiging'', zegt Dennis Kokkelink, bij Radio 538 verantwoordelijk voor internet en mobiele diensten. ,,Voor ons is het ook een ondersteuning van onze programmering. Zo zijn we via verschillende kanalen bereikbaar.'' Tot nu toe presenteert 538 alleen nog podcasts zonder muziek, want auteursrechtorganisatie Buma/Stemra is er nog niet uit of podcasters apart rechten moeten betalen voor muziek die ze in hun podcasts draaien.

Volgens Jan Simons, onderzoeker op het gebied van nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam, kan die auteursrechtkwestie de groei van podcasting belemmeren. Wereldwijd is het nu een probleem. ,,Dat dat wordt geregeld is een voorwaarde om podcasting tot een levensvatbare commerciële onderneming te maken.'' Ook hij denkt niet dat podcasting traditionele radio op den duur kan vervangen, maar podcasting kan wel voor een verdere versnippering van het media-aanbod zorgen. ,,Als ze handig zijn, spelen omroepen erop in door hun programma's als podcast aan te bieden. Dat kan hun bereik vergroten.''

,,Het zal niet morgen gebeuren, maar op den duur denk ik dat traditionele radio zal afbrokkelen'', voorspelt Curry. ,,Via podcasting kun je veel gerichter met je doelgroep praten.'' Als podcasten echt groot wil worden, moeten podcasters er ook geld mee kunnen verdienen, vindt Curry. Over anderhalve maand gaat hij reclamezendtijd verkopen voor een heleboel podcasts tegelijk. De podcasters krijgen advertentie-inkomsten naar rato van hun aantal luisteraars.

Een voordeel voor bedrijven is dat ze zo zeer gericht hun doelgroep kunnen bereiken. Mogelijk nadeel is dat hun reclames wel leuk moeten zijn. Een saai verhaal van een halve minuut spoel je op je mp3-speler gewoon door. Verschillende Amerikaanse durfkapitalisten, waaronder investeerders die ook in Netscape en Google investeerden, hebben volgens Curry al geld in zijn bedrijf gestoken.

Volgens directeur Adri Ulfman van advertentiebureau Zenith Optimedia Nederland kan podcast een goed advertentiemedium worden als het genoeg volume heeft. ,,Er zullen ongetwijfeld bedrijven zijn die hip willen zijn en dit initiatief zullen omarmen.''

Priester Vonhögen is alweer met de volgende stap bezig. Het lijkt hem `supergaaf' een katholiek televisieprogramma te maken, op internet. Maar om dat tot een succes te maken, zou er een tv-versie van de iPod moeten komen. Vonhögen denkt zelf dat de draagbare spelcomputer Playstation PSP, die in september wordt geïntroduceerd, die functie zou kunnen vervullen. ,,Als iedereen het met zijn PSP kan ontvangen, wil ik klaar zijn om een tv-programma te gaan maken.''