Het einde van Strawberry Fields

Yaël Vinckx bezocht het dankzij de Beatles beroemd geworden weeshuis Strawberry Field in Liverpool, dat deze maand moet sluiten

Eerst is de sfeer uitgelaten, zingen de buspassagiers mee met de muziek uit de krakende speakertjes. Maar als het weeshuis in zicht komt, vallen de mensen stil. En draait de gids de muziek uit. Even later stopt de bus, en dan klinkt alleen het geklik van camera's nog. Een enkeling streelt liefdevol de rozetten op het rode ijzeren hek. Een meisje slaat een kruisje, voor John's zielenrust, zal ze later zeggen.

Anderhalf uur lang hebben de passagiers in de vrolijke geelblauwe bus door het Engelse Liverpool gereden. Ze hebben elkaar op de foto gezet voor het straatnaambordje Penny Lane, hebben zich vergaapt aan het geboortehuis van Ringo Starr, een kleine woning in een eenvoudige arbeidersbuurt waarvoor zijn moeder vijftien shilling per week betaalde.

Strawberry Field is altijd een bijzonder moment in de Magical Mystery Tour, die ter ere van Liverpools beroemdste inwoners, The Beatles, wordt gereden. John Lennon baseerde zijn beroemde song op het weeshuis – hij verzon de laatste s in `fields' er gewoon zelf bij. De tuin van John's tante Mimi, bij wie hij woonde, grensde aan de tuin van het weeshuis. John ging er vaak spelen.

`Strawberry Fields Forever', zou Lennon later schrijven, maar hij had geen vooruitziende blik. Achtendertig jaar na de song en vijfentwintig jaar na de moord gaat het weeshuis in mei definitief dicht. Want de opvattingen over opvang van wees- en andere kinderen zijn veranderd.

LEGER DES HEILS

Ooit was Strawberry Field, geopend in 1936, een weeshuis voor louter meisjes. Later nam het Leger des Heils onder wie het weeshuis valt, ook jongens op. De laatste jaren zaten er ook moeilijk opvoedbare kinderen. Die verbleven dan een weekeindje in het huis zodat hun ouders ook even rust hadden, aldus majoor Marion Drew van het Leger des Heils.

Maar, zoals gezegd, de opvattingen zijn veranderd. Drew: ,,We geloven dat een kind beter af is in een pleeggezin dan in een weeshuis.'' Eigenlijk zijn het Leger en andere zorginstelingen daar al langer van overtuigd, maar konden majoor Drew en de haren het niet over hun hart verkrijgen om het beroemde weeshuis te sluiten. ,,De naam heeft ervoor gezorgd dat het lang open is gebleven.''

Ook genereerde het weeshuis geld. In de jaren tachtig schonk Lennons weduwe Yoko Ono nog honderdduizend pond aan het tehuis. En naar verluidt stuurde ze met kerst altijd cadeautjes voor de kinderen en de staf. Maar het tij, zeggen ze bij het Leger des Heils zeer beslist, valt niet te keren.

Inmiddels stromen reacties binnen van over de hele wereld. Veel Beatles-fans reageren geschokt; ze willen dat het weeshuis uit de song van John Lennon blijft bestaan. ,,Als we al niet meer kunnen geloven in Strawberry Fields Forever, waar kunnen we dan wel in geloven?'' vraagt een van hen zich op internet af.

MODERNE GEBOUWEN

Die mensen weten niet waar ze het over hebben, zegt Bill Hackle, eigenaar van de Cavern Club waar The Beatles maar liefst 290 keer optraden. ,,Het oude Victoriaanse weeshuis bijvoorbeeld, uit de tijd dat John Lennon er speelde, is jaren geleden gesloopt. De moderne gebouwen die er nu staan, hebben niets met hem of zijn liedje uitstaan. De oprijlaan is ook verplaatst. Alleen het rode ijzeren hek dateert van vroeger, en dat is dan ook van enig belang. Maar goed, dat hek kan daar natuurlijk gewoon blijven staan.''

Strawberry Field moet wel toegankelijk blijven voor Beatles-fans, zegt hij. Want het Beatles-toerisme brengt geld in het laatje van Liverpool – en een bezoek aan de plek waar John Lennon speelde, is voor de Beatles-toeristen van belang. Jaarlijks bezoeken honderdduizenden fans de Noord-Engelse havenstad – in augustus, als de Beatles-week wordt gehouden, wordt Liverpool overspoeld.

En aan die stroom lijkt vooralsnog geen einde te komen. ,,Eind jaren negentig trad Paul McCartney op in Brazilië en zorgde daarmee voor een late Beatles-mania in dat land.'' De laatste tijd ziet Hackle fans uit China naar Liverpool komen. ,,Die markt gaat, nadat de Chinezen jarenlang Westerse popmuziek is ontzegd, langzaam open.''

Het is onduidelijk wat er met de grond gaat gebeuren. Strawberry Field ligt in een duurdere buitenwijk; in tegenstelling tot George Harrison en Ringo Starr groeide John Lennon op in een wat chiquere buurt. Zullen straks drie villa's of een kostbaar appartementencomplex herrijzen op de grond waar hij eens speelde?

Het Leger des Heils doet geen uitspraak ,,zolang er nog kinderen in het tehuis zitten''. Maar het geeft de voorkeur aan een zorginstelling boven een projectontwikkelaar. Dat is zowel in de geest van het Leger als in de geest van John.