Gospels lokken bij Wilson

Uit de toneelhemel daalt goud neer. Een in het rood geklede vrouw, de koningin van Sheba, toont aan de kluizenaar Antonius de aardse lusten, de wereldse rijkdommen, de schitterende vergankelijkheden. De Amerikaanse regisseur, choreograaf en beeldend kunstenaar Robert Wilson combineert in zijn voorstelling The Temptation of Saint Anthony het christelijke verhaal van aardse verzaking met Afro-Amerikaanse gospels, blues en plantageliederen. Het libretto, geïnspireerd op het gelijknamige toneelstuk van Gustave Flaubert, en de muziek zijn geschreven door componist en historica Bernice Johnson Reagon.

Wilson is de man van de zuivere vorm, de esthetiek. In het Amsterdamse Muziektheater waren eerder te zien I La Galigo, Time Rocker en The Black Rider. Zijn liaison met gospel in De verzoeking van de heilige Antonius ligt in het verlengde van muzikale belangstelling, die steeds verder terug gaat in de tijd. In 1976 begon Wilson met de obstinate eenvoud van Philip Glass in Einstein on the Beach. Nu is hij aangekomen aan de bron van de zwarte muziek. Een schitterende muziekgroep van gitaar en percussie begeleidt de zangers. De in het wit geklede Antonius (Carl Hancock Rux) is gevangen in visioenen van aards geluk. Maar telkens als hij het materiële kan grijpen, werpt hij het van zich af in wilde, hoekig-gestileerde gebaren. Hij is de eeuwig vereenzaamde man. Een strever naar het hoge: kunsten, wetenschappen, kennis, onthechting.

De gospelzangers en -zangeressen omringen hem met hun kleurrijke gestaltes. Ze zingen de meest aangrijpende liederen, gecomponeerd en uitgevoerd in obsederende ritmes, om hem mee te lokken naar schoonheid. Het decor is helemaal een `Wilson': een abstracte ruimte die eerder doet denken aan het paleis van een blanke koning dan aan een plek voor zwarte muziek. Soms is Wilsons esthetiek vooral vorm en een ijl spel met licht en kleuren. Het knappe van The Temptation is dat de overrompelende, stuwende muziek van Bernice Johnson Reagon een felle kracht geeft aan het verhaal. Hoe hardvochtig Antonius' afwijzing van het aardse ook is, de muziek verwijst naar God, licht en hemel. En dus vindt hij opperste vervulling in diepste verzaking.

Voorstelling: The Temptation of Saint Anthony. Regie: Robert Wilson. Gezien: 13/5 Muziektheater, Amsterdam. Te zien: 14,16/5 aldaar. Inl.: 020-6255455; www.gastprogrammering.nl