Een olievlek van ambtenaren

Ga naar gebouw Borschette in Brussel en zie hoe Europa wordt bestuurd. In 400 comités van ambtenaren.

Niemand weet precies welke Nederlanders erin zitten, zelfs niet eens hoeveel het er precies zijn. Zeker is alleen dat talloze beslissingen in de Europese Unie hier worden genomen: in de naar schatting vierhonderd ambtelijke comités die de Europese Commissie bijstaan bij het uitvoeren van Europees beleid.

Dagelijks reizen duizenden ambtenaren uit alle landen van de EU naar Brussel om te beslissen over bijvoorbeeld de precieze hoeveelheid lood in drinkwater, de kosten voor het overboeken van geld naar het buitenland, of de indeling in tariefgroepen van importgoederen. Met de besluiten, waarvoor de ambtenaren mandaat hebben van hun ministers, zijn vaak grote belangen gemoeid.

De comités vergaderen in Centre Borschette in Brussel. ,,Als je wilt weten hoe Europa echt werkt, moet je naar Borschette gaan'', zegt de bestuurskundige Mark Rhinard, vandaag in een reportage in deze krant over de `comitologie'. De Amerikaan Rhinard (31) is verbonden aan de vakgroep bestuurskunde van de Universiteit Leiden. ,,Daar in Borschette zul je een fenomenaal efficiënt en effectief bestuurssysteem aantreffen, misschien wel een van de beste multinationale systemen ter wereld'', aldus onderzoeker Rhinard. ,,Tegelijkertijd vind je er de tragiek van Europa. Want zodra jij aan je vrienden, die straks op 1 juni kunnen stemmen, uitlegt hoe dat systeem in elkaar zit, heb je er weer een paar eurosceptici bij. Het heeft zo'n beetje alles in zich wat mensen tegenstaat aan de EU: ingewikkeld, ondoordringbaar, technocratisch en... zich uitbreidend als een olievlek.''

Juist wegens de grote invloed van de comités had de Europese Grondwet meer aandacht hieraan moeten besteden, zegt de Britse Europarlementariër Andrew Duff. Hij was lid van de Europese Conventie die de Grondwet opstelde. Angst dat de indruk zou ontstaan dat de EU weer met iets nieuws kwam, heeft het voornemen de comitologie in de Grondwet op te nemen, doen sneuvelen. ,,Ik wilde aanvankelijk het woord comitologie in de constitutie hebben'', zegt Duff, ,,want het gaat hier om een machtig netwerk. Als het even hapert, stopt de hele Europese machinerie. Dan kunnen we hier als Europarlement wel vrolijk wetten aannemen, maar die worden dan toch niet uitgevoerd.''

Tweede-Kamerlid Lousewies Van der Laan (D66) vertelt in Weblog Europa op www.nrc.nl over haar ervaringen met de comitologie. Ook zij zegt dat de Europese Grondwet op dit punt tekortschiet. ,,Omdat de comités zeer veel invloed hebben, is D66 er voorstander van dat ze in het openbaar vergaderen. Zeker als er wetgeving wordt gemaakt, is het logisch dat daarop democratische controle wordt uitgeoefend. Dat is er helaas met de nieuwe Grondwet niet gekomen.''

`COMITOLOGIE': pagina 41

www.nrc.nl: Weblog Europa