Volksopstand breekt uit in Oezbekistan

In de stad Andizjon, in het uiterste oosten van Oezbekistan, is vandaag een volksopstand uitgebroken. Duizenden demonstranten hebben het politiebureau bezet en gijzelen zeker tien agenten.

Ze bevrijdden ook tweeduizend gedetineerden uit de plaatselijke gevangenis. Volgens ooggetuigen zijn er zeker negen doden en 34 gewonden gevallen.

Aanleiding voor de opstand is een proces tegen 23 plaatselijke zakenlieden, die door het zeer autoritaire bewind van Oezbekistan zijn beschuldigd van lidmaatschap van een verboden islamitische organisatie, Hizb ut-Tahrir. De 23 beklaagden, allen ondernemers, vormen de ruggengraat van de plaatselijke economie.

Vorige week dinsdag gingen in Andizjon al duizenden inwoners de straat op om tegen het proces te demonstreren. Andizjon ligt in het oosten van het Fergana-dal, een overbevolkt gebied dat kampt met grote sociale en economische problemen, werkloosheid en ernstige vervuiling van lucht, water en grond. De stad ligt veertig kilometer van de Kirgizische stad Osj, waar eerder dit jaar de opstand tegen de Kirgizische president Askar Akajev begon. Kirgizië heeft de grens vanmiddag gesloten.

President Islam Karimov is met een aantal hoge regeringsfunctionarissen naar Andizjon gevlogen. De opstand in de stad is, afgezien van de betoging van vorige week dinsdag, de eerste grote uiting van protest in Oezbekistan sinds het land in 1991 de onafhankelijkheid verkreeg.Openbare protesten hebben tot nu toe, en dan nog op beperkte schaal, het karakter van demonstraties van hooguit tientallen demonstranten in de hoofdstad Tasjkent gehad. Dergelijke demonstraties worden doorgaans door de politie binnen enkele minuten opgerold.

Volgens ooggetuigen hebben de gewapende betogers in Andizjon een bioscoop en een schouwburg in brand gestoken en naast het politiebureau en de gevangenis ook het stadhuis van de stad bezet. Dat laatste is inmiddels tegengesproken door een lokale gezagsdrager. Andere berichten reppen van een aanval van de betogers op een legerbasis, maar ook dat is nergens bevestigd. Wel hebben ooggetuigen gemeld één dode soldaat te hebben gezien.

Later vanochtend meldden zowel Israëlische als Oezbeekse bronnen dat een zelfmoordaanslag op de Israëlische ambassade in Tasjkent zou hebben plaatsgehad. De vermoedelijke dader werd doodgeschoten. Later bleek van een aanslag geen sprake: een man die de ambassade binnen wilde gaan werd door bewakers tegengehouden. Toen hij wegliep en een oproep om stil te staan negeerde, openden de bewakers het vuur en schoten hem dood.

Hizb ut-Tahrir, de organisatie waarvan de 23 zakenlieden in Andizjon lid zouden zijn, is een fundamentalistische organisatie die ijvert voor een wereldkalifaat. Volgens het regime van Karimov is het een terreurorganisatie, maar dat wordt betwist door deskundigen.

Tijdbom pagina 5