`Pyongyang wil niets liever dan vriendschap VS'

Noord-Korea heeft opnieuw gedreigd kernwapens te produceren. Washington wil dat China het land onder druk zet om te gaan onderhandelen. Maar volgens hoogleraar Jin Jingyi moeten juist de VS van houding veranderen.

Hoe de crisis rond het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma wordt aangepakt, is bepalend voor de toekomstige machtsverhoudingen in heel Azië.

,,Uiteindelijk gaat dit conflict niet alleen over Noord-Korea, maar over de verhouding tussen China en de Verenigde Staten'', zegt hoogleraar Jin Jingyi, hoofd van het Instituut voor Koreanistiek van de Universiteit van Peking. ,,Als deze crisis vreedzaam wordt opgelost, dan kunnen China en de VS in de toekomst als partners opereren. Zo niet, dan worden beide landen elkaars vijanden.''

De al jaren sluimerende crisis over Noord-Korea kwam deze week opnieuw aan de oppervlakte door de mededeling van het bewind in Pyongyang dat het met succes brandstofstaven heeft verwijderd uit de kerncentrale in Yongbyon. Die kunnen na bewerking plutonium opleveren voor de productie van atoombommen.

De VS, die weigeren rechtsstreeks met Noord-Korea te onderhandelen, vinden dat China Pyongyang sterker onder druk moet zetten terug te keren in het zogeheten zespartijenoverleg (de beide Korea's, China, VS, Rusland en Japan) dat eerder op initiatief van Peking werd gevoerd.

Maar wil China, dat nauwe economische relaties heeft met Noord-Korea en het wederzijdse defensiepact uit 1961 nog steeds respecteert, dat eigenlijk wel? Volgens sommige Amerikaanse analisten voelt China weinig voor een economische boycot, waarmee het Noord-Korea ernstig zou treffen en de leiders tot overgave zou dwingen. Peking is veel te blij met de troefkaart die China in het internationale overleg over Noord-Korea in handen heeft gekregen, zeggen die analisten.

,,Onzin'', noemt professor Jin die redenering. Hij twijfelt, omgekeerd, juist aan de Amerikaanse oprechtheid om de crisis op te lossen. Door telkens weer hard uit te halen naar Noord-Korea (`As van het Kwaad' – president Bush, en recentelijk `Voorpost van Tirannie' – minister van Buitenlandse Zaken Rice) jagen de Amerikaanse leiders het bewind in Pyongyang tegen zich in het harnas.

,,Pyongyang wil niets liever dan goede relaties met Amerika. Ik beluister er tijdens mijn bezoeken veel bewondering voor wat Amerika economisch en politiek heeft bereikt'', zegt Jin. ,,Als Noord-Korea een volwaardig lid van de wereldgemeenschap kan worden, dan zullen economische hervormingen er zich heel snel doorzetten. Nu voelt het zich zo in de hoek gedrukt dat het niet anders kan dan dreigen.''

Het beeld dat Jin van Noord-Korea schetst, wordt beïnvloed door China's wensdroom over zijn recalcitrante oosterbuur. Peking zou het liefste zien dat Noord-Korea zich naar Chinees model zou hervormen: wel economische openheid en daarmee gepaard gaand nieuwe welvaart, maar geen ineenstorting van het politieke systeem. Het lijkt China te ergeren dat het maar niet lukt om Noord-Korea het pad naar hervormingen overtuigend te laten inslaan.

Wanneer zou China wel tot sancties overgaan? Bij een Noord-Koreaanse kernproef? ,,Dat zou heel ernstige gevolgen hebben voor de verhoudingen in Noordoost-Azië, dan gaat alles schuiven'', is alles wat Jin daarover wil zeggen.

Maar de kans op zo'n kernproef is niet groot, schat hij. ,,Noord-Korea is een klein land, zo'n proef richt altijd schade aan in de omringende landen. Daarom zal Noord-Korea het niet snel doen. China doet ook zijn uiterste best om het niet zo ver te laten komen'', verzekert Jin.

Jin is nog steeds optimistisch over de afloop. ,,De Verenigde Staten zijn niet uit op een oorlog, want dat is ook voor Amerika niet gunstig. Toch weet je nooit hoe zoiets gaat. Op dit moment is de situatie een kruitvat, en we weten allemaal hoe snel een kleine vonk dan tot een onbeheersbare explosie kan leiden.''