`Nederlands model heeft gefaald'

In Italië zijn delen uit de film Submission op de televisie getoond. Over Nederland waren de meningen na afloop unaniem. Over de motieven van televisiestation Rai Due rees twijfel.

Over één ding waren links en rechts het gisteren eens na de vertoning van een deel van de film Submission op de Italiaanse televisie: het Nederlandse integratiemodel van multiculturalisme en tolerantie heeft op een dramatische wijze gefaald.

De staatszender Rai Due zond gisteravond laat een vijf minuten durende samenvatting van de film van Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali uit. Een omstreden uitzending, omdat de zender ook wel als de stem van de xenofobe regeringspartij Lega Nord wordt beschouwd. Critici menen dat de Lega Nord de film misbruikt om buitenlanderhaat in Italië aan te wakkeren.

Voorafgaand aan het programma zouden moslims bedreigingen hebben geuit aan het adres van Giovanni Masotti, adjunct-directeur van Rai Due en presentator van het actualiteitenprogramma Punto e a Capo, waarin het fragment vertoond is. Hetzelfde overkwam de Lega Nord-parlementariër Edouard Ballaman die de film al op een lokale televisiezender, in de senaat en op 6 mei bij de herdenking van de dood van Pim Fortuyn in Pordenone vertoonde.

Ondanks de rumoerige voorgeschiedenis verliep de bijna twee uur durende uitzending relatief rustig. Het programma begon om 23.00 uur met een interview met Gijs van de Westelaken, de producent van de film. Hij zei in te stemmen met de vertoning van Submission, omdat moslims, politici en journalisten van alle geledingen daarna hun zegje mochten doen. ,,Debat losmaken is precies wat de makers van de film wilden'', aldus Van de Westelaken.

Daarna werden scènes uit Submission vertoond, waarin de koranteksten op het lichaam van de naakte vrouw en de verminkingen van de geslagen vrouw te zien waren. Later in een aparte korte reportage over Nederland zei een imam uit Amsterdam dat Van Gogh met zijn film de dood had gezocht. Een uitspraak die tot geschokte reacties in de zaal leidde.

De discussie na de film ging aanvankelijk over de ondergeschikte positie van de vrouw in de islam. Moslimleider Adel Smith, president van de Unie van moslims in Italië, zei dat ook in de westerse cultuur sprake is van veel vrouwenmishandeling. Lega Nord politicus Ballaman concludeerde dat er momenteel sprake is van ,,een islamisering van Europa die moet worden gestopt''. Waarop de journaliste Jebreal zich afvroeg: ,,Waarom heeft u Submission eigenlijk vertoond? Om onderdrukte moslimvrouwen te helpen of om immigranten in dit land in een kwaad daglicht te stellen?''

De centrum-linkse politica Livia Turco, gespecialiseerd in minderheidszaken, concludeerde uiteindelijk dat het Hollandse model van multiculturalisme niet heeft gewerkt en dat de tolerantie in Nederland is verworden tot wederzijdse onverschilligheid. Antonio Politi, hoofdredacteur van de linkse krant Il Riformista, sprak zelfs van een dramatische mislukking: ,,Het idee dat iedereen zich aan zijn eigen tradities kan houden en dat men onderling respect heeft voor elkaar heeft niet gewerkt.''