Kikkers denken met hun ogen

Laten we eerlijk zijn. Over kikkers. Het zijn bovenste beste beesten, maar ze hebben weinig hersens.

Hele kleine.

Toch doen ze met die kleine hersentjes vrij ingewikkelde dingen. Dat hebben ze aan hun ogen te danken. Kikkers laten hun ogen haast al het werk doen. Zo kijken ze heel goed uit naar wat beweegt, en zo groot is als een lekker kikkerhapje. Als ze een vlieg zien langsbrommen, slaan ze meteen alarm naar de hersenen. De rest vinden ze niet belangrijk. Een langsvliegend musje dat veel te groot is om te eten laten die ogen vliegen. Maar een bedreigend grote vogel die aan komt stappen krijgen de hersenen weer wel te zien. Kikkers hebben dus zelfdenkende ogen. Er zitten veel zenuwen in, als een soort computerchips.

Ogen van andere dieren geven alles wat ze opvangen trouw door aan de hersenen. Die denken daar dan over na, en besluiten iets. Zo worden er berichten over en weer gestuurd. De ogen van een merel bijvoorbeeld, sturen een beeld van een stukje landschap met wat grassprietjes, een losliggend eikeltje en een kruipende worm. De hersens gaan met dat beeld aan de slag, en na wat nadenken sturen ze een bericht aan de ogen en de spiertjes daaromheen: ,,Kijk eens beter naar die worm. Dan gaan we hem ophappen.''

Voor kikkerhersentjes is dat te veel gedoe. Toch willen ook kikkers graag zo'n worm ophappen. Daarom is het erg handig dat hun ogen zoveel kunnen. Die selecteren al uit wat belangrijk is. Zij sturen alleen maar het beeld van die bewegende worm naar de hersenen. In de ogen zitten dus kant-en-klare bewegingsverklikkers.

Neem een kikker die op de oever zit. Valt er een schaduw over hem heen? Voor je het weet is hij met een plons in het water gesprongen. Want die schaduw kan wel van een reiger of ooievaar zijn – dat `weten' die ogen. Zo kan een kikker sneller reageren dat wij ooit zouden kunnen. De kikkerogen zijn ook nog eens extra gevoelig voor blauw oplichtende kleuren. Die van het veilige water. In geval van nood springt de kikker direct naar dat blauw. En meestal ìs het ook water.

Wat zou een kikker zonder zijn ogen moeten beginnen? Het is een raar idee. Niet meer kunnen zien, maar ook nauwelijks meer kunnen denken. Ook dat is bij kikkers mooi geregeld. Als ze een ongelukje krijgen met een oog, kunnen ze dat heel goed herstellen. Beter dan andere dieren. Zelfs als ze een oog helemaal verliezen, kunnen ze een heel nieuw oog maken. Dat kan soms wel een jaar duren. Maar dan denkt het weer een stuk beter.