De scherpe cactus van Corbijn

Het zijn sterke koffietafels die de weelde van de nieuwe Corbijn kunnen dragen. Fotograaf Anton Corbijn heeft onlangs een dik boek over zijn bijzondere relatie met popgroep U2 gepubliceerd. Vanaf 1982 was hij in belangrijke mate verantwoordelijk voor de manier waarop het Ierse viertal stemmig en kunstzinnig in beeld werd gebracht. Eerst deed hij dat als freelance popfotograaf voor bladen als New Musical Express en Rolling Stone; later als huisfotograaf van de band. Zijn albumhoezen van The Unforgettable Fire (1984) en vooral The Joshua Tree (1987) werden moderne iconen, niet weg te denken bij de opmars van U2.

Zanger Bono en Anton Corbijn werden vrienden en kunstbroeders, altijd op zoek naar interessante locaties om de muziek van U2 van een passende ambience te voorzien. In zijn voorwoord van U2&i geeft Corbijn de werkelijkheid een komische slinger en doet hij het voorkomen alsof zijn fotografisch verbond met de groep er eerder was dan hun muziek: `Als jullie er de liedjes bij maken, zorg ik dat ik genoeg film heb.' De zwaarte van Corbijns betrokkenheid wordt onderstreept door wervende teksten van Bill Clinton, Salman Rushdie, Michael Stipe, Wim Wenders, William Gibson en Helena Christensen die (op Clinton na) allemaal een verband leggen tussen Antons scherpe oog en U2's succes in de popcultuur die steeds meer een beeldcultuur is geworden.

Anton Corbijn is de eerste om toe te geven dat hij nooit een groot live-fotograaf is geweest. Zijn kracht schuilt in de locaties, de attributen, de informele poses en de composities van de portretten, die gaandeweg een experimenteler en vrijer karakter krijgen. Bij een van zijn eerste reportages liet hij U2 poseren met Peter Rowan, het jongetje van de indringende hoesportretten op de albums Boy en War uit het tijdperk pre-Corbijn. De gretigheid en naïviteit uit de beginperiode druipen er nog van af.

Veel foto's krijgen een meerwaarde door spookachtige landschappen of sombere stadsgezichten. Op locatie bij de Ierse ruïnes van The Unforgettable Fire heeft Corbijn voldoende vertrouwen van de band gewonnen om te kunnen experimenteren met een infrarood-camera die een gruizig, onscherp zweem van mysterie rond de muzikanten werpt. Nog zo'n gelukkig toeval leidde tot de binnenhoesfoto van The Joshua Tree, waarbij Corbijns onervarenheid met een panorama-camera leidde tot een kromgetrokken horizon en een scherpe cactus die de wazige intensiteit van de bandleden accentueert.

U2&i is door aanpak en onderwerp minder zwaarwichtig dan Corbijns eerdere verzamelbundels Star Trak en Werk. Prijs, omvang en gewicht doen verlangen naar een toegankelijker paperbackversie. Het pleit voor de fotograaf dat dit platenboek meer zegt over U2 dan de hoogdravende biografieën die er over hun religieuze drijfveren en wereldverbeterende ambities zijn geschreven.

Anton Corbijn: U2&i. The Photographs 1982-2004. Schirmer/Mosel, 416 blz. €110,–