Complexe teksten in toneel over bombardement

Leendert is dierenoppasser in de gaarde Blijdorp. De Tweede Wereldoorlog breekt uit, en wat moet er met de dieren gebeuren? Moet hij ze in vrijheid stellen, zowel de roofdieren als de vogels? De klemmende overwegingen van Leendert vormen een heldere, dramatische monoloog in het toneelstuk Struisvogels op de Coolsingel. Ook dit beeld uit de titel verwijst naar de geopende hekken van de dierentuin in oorlogstijd. Mooi detail is dat zelfs op de gebombardeerde Coolsingel de struisvogels hun kop in de grond proberen te verbergen.

Schrijfster en dichteres Anna Enquist schreef deze monoloog van Leendert (Titus Boonstra). Ook Anne Vegter en Antoine Uitdehaag dragen bij aan de tekst van Struisvogels op de Coolsingel. De aanleiding voor deze voorstelling vormt het bombardement op Rotterdam, 14 mei aanstaande 65 jaar geleden. Regisseur Peter Sonneveld voegt de teksten samen tot een uitvoering die verstild is, esthetisch, traag verlopend met een precieze aandacht voor de tekst. De zeven spelers, gekleed in lange, zijde-achtig glanzende gewaden, spreken niet tot elkaar, maar richten zich tot een niet te benoemen verte. Er is geen dialoog, dus in strikte zin geen theater. De toeschouwer moet vaak de zeilen bijzetten om in de statische monologen de spanning te bespeuren.

De teksten hebben een hoge mate van complexiteit, waarin de historische aanleiding slechts een ondergeschikte rol speelt. De associaties overheersen het verhaal, behalve in het fraaie dierentuinstuk van Anna Enquist. Antoine Uitdehaag schreef een speelse monoloog van de middelbare scholiere Rita die zich inbeeldt Ophelia te zijn. Hier gaat het over de liefde die ondanks alles mooi opbloeit tussen de puinhopen.

Anne Vegter maakte een tekst met als uitgangspunt de Duitser Helmut die zijn vaderland verlaat om naar Rotterdam te gaan. Er zitten tal van suggesties in, onder meer dat hij een angstige homoseksueel zou zijn die geen oorlog kan verdragen. Hij mist zijn moeder, die een harde Duitse moeder is. Echt tot leven komt dit nogal verwarrende verhaal niet. De acteur die Helmut vertolkt (Nard Verdonschot) en zijn moeder (Martine Crefcoeur) tonen veel theatrale emoties, maar die worden niet gerechtvaardigd door de tekst.

Struisvogels op de Coolsingel is uiteindelijk, afgezien van enkele werkelijk spannende teksten, te losgezongen van het onderwerp om in zijn geheel dwingend of ontroerend te zijn. Dat bommen ,,als een tapijt'' neervallen is niet het oorspronkelijkste beeld. De ernst van het onderwerp zet zich voort in een serieuze regie. Aan het slot is er opnieuw een tekst van Anna Enquist, waarin drama en poëzie weergaloos samenkomen. Chirurg Loed (Ruurt De Maesschalck) heeft een Duitse generaal onder het mes en hij vraagt zich af of hij hem had moeten vermoorden. Maar een chirurg moet zijn roeping trouw blijven. De gedetailleerde, medische beelden die Enquist oproept, maken van het alomvattende bombardement op de havenstad een oorlog in de operatiekamer. Dat maakt een onuitwisbare indruk.

Voorstelling: Struisvogels op de Coolsingel door Theatergroep Bonheur. Regie: Peter Sonneveld. Gezien: 12/5 Theater Bonheur, Rotterdam. Te zien t/m 5/6 aldaar.