Bespied en onwetend

De manuscript-fictie is een wat laffe constructie. De schrijver die zich erachter verschuilt neemt namelijk geen verantwoordelijkheid voor wat er staat, hij heeft immers het manuscript `alleen maar' gevonden en overgetypt. De schrijver die interviews uitwerkt en die opschrijft wat hij waarneemt tijdens die gesprekken, doet méér, maar heel veel meer dan een creatieve notulist is hij niet.

Ziedaar de schrijver in Tim Lotts vierde roman The Seymour Tapes. Hierin wordt de auteur benaderd door een weduwe en bewonderaar van zijn memoires The Scent of Dried Roses (Lotts autobiografie uit 1997) om de waarheid te onderzoeken omtrent de gruwelijke dood van haar echtgenoot. `Het verhaal van de dood van Dr. Alex Seymour is – onvermijdelijk – meer verankerd in het algemene bewustzijn dan het verhaal van zijn voor het overige onopmerkelijke leven', begint het onderzoeksrapport over de nadagen van deze huisarts. Wat volgt zijn beschrijvingen van interviewsessies met de weduwe, een broer, enkele patiënten en therapeuten van de moordenares. Verder werkt de auteur de films uit die Alex – met verborgen camera's – van zijn gezin heeft gemaakt. Stapje voor stapje krijgt de auteur grip op Alex en zijn gezin, en ontdekt hij de waarheid. De schrijver als voyeur en detective – dat is nog eens wat anders dan de schrijver als god.

In Lotts vorige roman Rumours of a Hurricane draaide de plot ook om het leven van een willekeurige man met een opmerkelijke dood. Maar deze keer gaat Lott nog verder in zijn voyeurisme. Hoeveel weet je wanneer je zicht hebt op alles? – dat is de inzet van het spel dat Lott met zijn personages, en uiteindelijk met de lezer wil spelen. In de eerste plaats is er Alex, die alles wil zien wat zich binnen zijn gezin afspeelt door camera's in rookmelders te verstoppen. Daarnaast is er de vrouw die Alex de camera's heeft verkocht en een ongezonde interesse in privé-levens heeft. Ze legt niet alleen haar eigen leven al vanaf haar zeventiende op camera vast, maar ziet ook de videobanden van Alex en zijn gezin. Alles is gericht op controle over het leven, maar het tegendeel wordt bereikt: zekerheden verdwijnen en wanneer Alex' opnames en de films van zijn dood – inclusief het scalperen van zijn huid – op internet terechtkomen, breken de roddels en suggestieve interpretaties van wat er gebeurd is pas echt los.

De enige die veilig en onbespied is in deze gebeurtenissen is de auteur zelf, zo lijkt het. Maar het aardige is dat Lott deze hele geschiedenis van een onbeduidende arts op een hoger niveau tilt dan dat van de gevolgen van een Big Brother-wereld. Zijn personages grijpen namelijk in: de weduwe wil pas verder gaan met haar verhaal wanneer Lott enkele intieme persoonlijke geheimen opneemt. De kinderen van Alex komen met nieuw bewijsmateriaal waardoor het hele verhaal op losse schroeven komt te staan. De rol van eenvoudige notulist is Lott niet gegund.

Het laatste woord is aan de camera, die zowel Lott als de lezer observeert en dat terwijl we ons voortdurend veilig waanden. The Seymour Tapes is ondanks de vlotheid van het hele verhaal en de stilistische vaart verontrustender dan je op eerste gezicht dacht, maar één geruststellende gedachte blijft: zien en weten zijn twee geheel verschillende zaken.

Tim Lott: The Seymour Tapes. Viking, 246 blz. €23,60