Stagnatie bevangt Nederlandse economie (Gerectificeerd)

Wéér krimpt de economie, en ditmaal op alle fonten. Kort voor het voorziene oogstjaar voor het kabinet steekt er nog geen sprietje gewas uit de grond.

Boodschap voor wie zich – in het bedrijfsleven, in Den Haag of gewoon thuis met het oog op de persoonlijke toekomst – had verheugd op het herstel van de economie in 2005: schroef de verwachtingen maar omlaag. Vanmorgen berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat de economie in het eerste kwartaal van dit jaar is gekrompen – zowel ten opzichte van een jaar eerder, als tegenover het laatste kwartaal van 2004.

Daarmee rijgen de eerste drie maanden van 2005 zich aan de trieste ketting van zestien voorgaande kwartalen van stagnatie. Voor het aanschouwen van een jarenlange, hardnekkige reeks economische wanprestaties hoef je niet meer af te reizen naar Japan. Het kan gewoon in eigen land.

Vanmorgen publiceerde Eurostat, het statistische bureau van de EU, de eerstekwartaalcijfers van alle eurolanden voorzover die bekend zijn. Het enige land dat het vergelijkbaar slecht doet als Nederland is Italië, onlangs door een Duits onderzoeksinstituut `de zieke man van Europa' genoemd.

Gemiddeld groeide de euro-economie met 0,5 procent op kwartaalbasis en 1,4 procent op jaarbasis. Ook dat houdt niet over. De dure euro begint door te werken in de exportprestaties, en de hardnekkige olieprijs van rond of boven de 50 dollar per vat knaagt aan de bedrijvigheid. Maar het Europees gemiddelde is nog altijd veel beter dan de cijfers in Nederland. Duitsland kwam vanmorgen met cijfers over het eerste kwartaal en presenteerde een groei van 1 procent, zowel op kwartaal- als op jaarbasis. Dat was, in tegenstelling tot Nederland, ruim boven verwachting.

Wat is er mis? Wie de Nederlandse cijfers van het CBS fileert komt tot een treurige conclusie: zo'n beetje alles. Of het nu op kwartaalbasis is of ten opzichte van een jaar geleden: de consumptie stagneert, de investeringen van zowel de overheid als het bedrijfsleven zijn gedaald en de export presteert slecht. De groei die er bij de uitvoer optrad, was volgens het CBS geheel toe te schrijven aan wederexport. Dat betreft het importeren en doorvoeren van spullen die hier niet gemaakt zijn, hetgeen binnenkort overigens nóg geruislozer kan met de Betuwelijn.

Voorraadvorming redde het eerste kwartaal nog een beetje. De voorraden in het bedrijfsleven namen toe, en dat is gunstig voor de telling van de omvang van het bruto binnenlands product. Maar eens worden die voorraden weer aangesproken, met dan het omgekeerde gevolg voor de groei in de komende tijd. Bovendien daalde de productie bij goederenproducenten toch al. De slechte start van 2005 voorspelt op die manier weinig goeds voor de rest van het jaar.

[Vervolg KRIMP: pagina 18]

KRIMP

Hoop op herstel richt zich nu op 2006

[vervolg van pagina 1]

Het Centraal Planbureau, waarvan de prognoses zwaar wegen voor het kabinetsbeleid, voorzag in maart een economische groei van 1 procent voor het lopende jaar. Minister Zalm (Financiën) zei dat aan de magere kant te vinden, zelf optimistischer te zijn. Hij dreigt ongelijk te krijgen. Zakenbank Morgan Stanley bracht vanmorgen zijn prognose voor de economische groei in 2005 verder naar beneden – tot nog maar een half procent. Daarmee bevindt Nederland land zich op de bodem van de ranglijst van de eurolanden. Verdwalen hoeft niet, het is bekend terrein: we zwerven er al sinds 2001 rond.

Komt het nog goed? Het slechte weer in het eerste kwartaal kan zorgen voor een bescheiden inhaalslag in het tweede. En intussen hoopt het geld zich op bij de consumenten. Eens zal dat weer worden uitgegeven, maar daarvoor zal het geringe vertrouwen in de economie moeten omslaan. Daar is hoop voor nodig op een betere toekomst, en die hoop komt er pas als er tekenen zijn van herstel, en niet zoals nu van stagnatie. Dat de werkgelegenheid nog steeds afneemt – met 1,1 procent ten opzichte van vorig jaar – drukt intussen de stemming.

2005 lijkt niet het hersteljaar te worden waarop was gehoopt, tenzij er alsnog een onverwachte opleving komt. Dus zal het in 2006 moeten gebeuren, en dat is voor het kabinet-Balkenende niets te vroeg. Een oogstjaar vóór de volgende verkiezingen – van begin 2007 – is de droom van elke regering. Maar dan moet in dit geval het gewas wel op tijd opkomen. Voorlopig steken er enkel kale sprietjes uit de grond.

Rectificatie

In het artikel Stagnatie bevangt Nederlandse economie (12 mei, pagina 1) ontbreekt het percentage waarmee de Nederlandse economie in het eerste kwartaal is gekrompen. De economische krimp was 0,3 procent ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder en 0,1 procent ten opzichte van het vierde kwartaal van 2004.