Roelofarendsveen wacht tot revolutie over is

In tien gemeenten heeft één partij de meerderheid in de gemeenteraad. De nieuwe partij `Mooi Alkemade' heeft het bestuur in de gemeente op zijn kop gezet.

Woede was hun belangrijkste drijfveer. Woede over de arrogantie van de ambtenarij, over de Hogesnelheidslijn die dwars door het dorp gaat rijden, over de gedoogcultuur. Iedereen had drie jaar geleden zo zijn eigen ergernis.

De woede van raadslid Marike Nieuwint (Vereniging Mooi Alkemade) richtte zich op gebouwen. Mooie gebouwen in Roelofarendsveen verdwenen, lelijke kwamen ervoor in de plaats. Nieuwint: ,,Ik werd daar zó boos over. Toen ik gebeld werd om mee te doen in een nieuwe partij, heb ik meteen ja gezegd.''

Nieuwint, ,,politiek analfabeet'', belandde in de gemeenteraad. De nieuwe partij Mooi Alkemade kreeg acht van de vijftien raadszetels – mede door een restzetel – de absolute meerderheid. Maar weet je, zegt Nieuwint, wat nou het frustrerende is? ,,Er is na drie jaar nog bijna niks zichtbaar. De lelijke gebouwen staan er nóg. Veranderingen gaan zo langzaam.''

Roelofarendsveen, omringd door polderdorpjes, weilanden, dijken en kassen, is het hart van de gemeente Alkemade (14.500 inwoners). Een troosteloos winkelcentrum, een watertoren met een gigantische tulp, oude en nieuwe huizen dwars door elkaar gebouwd dit is de plaats waar drie jaar geleden een kleine revolutie plaatsvond. CDA en VVD moesten na achttien jaar alleenheerschappij de oppositiebanken in. De eeuwige derde, de PvdA, rook haar kans en ging samen met de nieuwkomers besturen.

Sinds vorige maand heeft Mooi Alkemade niet alleen de absolute meerderheid in de raad, zij levert ook de wethouders. Een coalitiepartner wordt niet meer gezocht, sinds de enige PvdA-wethouder, Frans Schoonderwoerd, eind maart woedend uit het college stapte. De verhoudingen staan sindsdien op scherp. Van enig bestuur door ,,feestpartij'' Mooi Alkemade is geen sprake meer, zegt de oppositie.

De opgestapte wethouder Frans Schoonderwoerd: ,,We kachelen hier achteruit. Mooi Alkemade heeft de kiezer kippen met gouden eieren beloofd. Daardoor komen ze keer op keer met totaal onverantwoorde plannen.'' Loco-burgemeester en wethouder Cees Uit den Boogaard (Mooi Alkemade): ,,We zijn financieel nog steeds gezond. We hebben al veel bereikt, maar nog wel meer tijd nodig. Ze zetten alleen maar beelden neer. Mooi Alkemade verteert de pot, zo'n beeld doet het altijd goed.''

Wethouder Uit den Boogaard leunt achterover in de collegekamer van het stadhuis. Aan de muur hangen de portretten van generaties burgemeesters. Acht jaar lang zat Uit den Boogaard in de gemeenteraad voor de VVD. Maar toen hem geen wethouderspost beloofd werd, stapte hij in 2002 over naar Mooi Alkemade.

Hij is de enige wethouder die vanaf het begin in het college zit. De PvdA is opgestapt, evenals zijn partijgenoot Reijnders. Raadslid Angela van der Plas (Mooi Alkemade) is een paar weken geleden begonnen als wethouder.

Meedoen met Mooi Alkemade is onbespreekbaar, zeggen de andere partijen. PvdA-fractievoorzitter Van Veen: ,,We wachten maar af tot de volgende verkiezingen. Ambtenaren tellen de dagen al af. De raadsleden zijn onervaren, de wethouders totaal incapabel.'' Zijn collega Van Velzen (VVD): ,,We zijn het lachertje van de regio geworden. De partij gaat slordig om met de reserves van de gemeente en wij komen er niet tussen. De fractie van Mooi Alkemade doet aan machtspolitiek, door een enorme kadaverdiscipline stemmen ze altijd unaniem.''

Het thema waar Mooi Alkemade de verkiezingen mee won, werd ook de belangrijkste oorzaak van de huidige bestuurscrisis: een nieuw gezondheidscentrum. Er werd al jaren over gepraat, maar nu zou hij er ook echt komen, een multifunctioneel gezondheidscentrum in Alkemade. De partij voerde campagne onder het motto: ,,Voor de dokter naar Leiden toe? Mooi niet!''

Drie jaar later is op de plaats waar het centrum moet komen, nog niets te zien. De bodem onder het parkeerterrein bleek zwaar vervuild. Extra kosten: vier ton. Wethouder Reijnders, die hierdoor verrast werd, kon opstappen nadat ook zijn eigen partij het vertrouwen in hem verloor.

En voor de PvdA waren deze extra kosten ,,de druppel'', zegt oud-wethouder van Financiën Schoonderwoerd. ,,Zo ging het al jaren. Keer op keer wordt er geld uitgegeven zonder dat er iets bijkomt. Ik was botsingen in het college over geld spuugzat.''

Al drie jaar lang ruziet Mooi Alkemade met de overige partijen over geld. Wethouder Uit den Boogaard (Mooi Alkemade): ,,Het is hier constant het frictiepunt. Wij hebben campagne gevoerd onder het motto: geld moet niet alleen op de plank liggen, je moet het ook uitgeven. Het idee was hier altijd: geld moet je sparen, typisch de mentaliteit van een plattelandsgemeente.''

In drie jaar tijd zijn de gemeentelijke reserves geslonken van achttien naar vijftien miljoen euro. Niets aan de hand dus, zegt Uit den Boogaard. ,,Vijftien miljoen euro is nog altijd veel geld.''

Maar waar gaat het geld dan aan op? Aan praten, zegt Anton van Velzen (VVD). En aan nota's. ,,Nog nooit is er in deze gemeente zo weinig gebeurd en zijn er zo veel rapporten geschreven. De woningbouw staat stil, het gezondheidscentrum had er drie jaar geleden al kunnen zijn. En de gemeente blijft maar rente uitgeven aan terreinen waar niets mee gebeurt.''

Volgens berekeningen van de VVD zal er volgend jaar nog zeven miljoen euro van de reserves overblijven, als rekening wordt gehouden met tegenvallers. Veel te somber, stelt wethouder Uit den Boogaard. ,,Bovendien, in de praktijk stemmen de andere partijen meestal gewoon met Mooi Alkemade mee. Maar het scoort goed, zo'n beeld.''

En zo wacht de politiek in Alkemade de raadsverkiezingen van 2006 af. Dan zal de alleenheerschappij van Mooi Alkemade doorbroken worden, verwacht ook de partij zelf. Uit den Boogaard: ,,We hebben altijd gezegd: geef ons acht jaar, dan kunnen we ons karwei afmaken. Als we de politieke cultuur hier doorbroken hebben, heffen we onszelf na de tweede periode op.'' PvdA-er Van Veen: ,,Dan hoop ik maar dat ze zich in ieder geval aan één belofte houden.''

Dit is het vierde deel in een serie over gemeenten waar één partij de meerderheid in de gemeenteraad heeft. Eerdere afleveringen: www.nrc.nl.