Publieke omroep moet jeugdnet maken

Een van de drie publieke televisienetten moet omgevormd worden tot een jeugd- en jongerennet. Omroepen moeten minstens de helft van hun vaste budget inleveren. En ook stichtingen met donateurs moeten worden toegelaten tot het publieke omroepbestel.

Dit bepleit staatssecretaris Van der Laan (Media, D66) in een vertrouwelijk voorstel aan het kabinet. Het plan is een voorlopige uitwerking van het zogenoemde Paasakkoord, waarin de coalitie eind maart op hoofdlijnen een akkoord heeft gesloten over de toekomst van de publieke omroep. Daarin stond onder meer dat `puur amusement' niet langer thuishoort bij de publieke omroep.

De staatssecretaris wil de publieke omroep niet reclamevrij maken, zoals de VVD graag wil. Zij wil de rijksbijdrage niet verhogen. Als de STER zou worden afgeschaft, zou dat ten koste gaan van de kwaliteit van de publieke omroep, vreest Van der Laan. Het plan houdt geen rekening met het teruglopen van de STER-inkomsten.

De staatssecretaris bepleit het instellen van een speciaal jeugd- en jongerenkanaal om de ,,vergrijzing'' en de ,,leegloop'' bij de publieke omroep tegen te gaan. Op het jeugd- en jongerennet moet ook nieuws en opinie speciaal voor jongeren te zien zijn. Het mag geen ,,tekenfilmnet'' worden. Het offensief om jongeren weer voor de publieke omroepen te winnen moet verder vooral ,,multimediaal'' vorm krijgen, omdat dat jongeren aanspreekt, aldus het plan van Van der Laan.

De vernieuwing van het bestel moet ingaan in 2008. Dan lopen de huidige uitzendlicenties van de omroepen af. In de toekomst moeten elke vijf jaar ideële omroeporganisaties worden toegelaten tot het bestel. Dat mogen ook stichtingen zijn die aantonen dat zij een achterban hebben met donateurs in plaats van leden. De hoofdtaak van die stichtingen moet wel het `bijdragen aan de publieke omroep' zijn. Dat betekent dat instellingen als Natuurmonumenten en de ANWB niet worden toegelaten. Hiermee gaat de staatssecretaris in tegen een advies van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

Op grote lijnen volgt Van der Laan wel het advies van de WRR. De NOS is en blijft verantwoordelijk voor de onafhankelijke nieuwsvoorziening. De hoofdtaak van omroepverenigingen wordt het maken van programma's die aanzetten tot opinievorming en debat. Daarnaast kunnen zij in aanmerking komen voor het maken van culturele en educatieve programma's. Maar daarvoor moeten zij concurreren met onafhankelijke buitenproducenten.

Het vereiste minimum aantal leden voor omroepen wordt vervangen door een percentage van het totaal aantal omroepleden en donateurs. Nu zijn dat er nog zo'n drie miljoen, maar dat neemt af. Een omroep die straks 10 procent van het totaal aantal leden en donateurs heeft, krijgt twee keer zoveel geld als een omroep die 5 procent van het totaal heeft.

[Vervolg OMROEPPLAN: pagina 3]

OMROEPPLAN

Lidmaatschap omroep kost 24 euro

[vervolg van pagina 1]

Met de maatregel om het percentage leden te verbinden aan de overheidsbijdrage die een omroepinstelling krijgt, wil de staatssecretaris voorkomen dat de ledengrens in de wet steeds naar beneden moet worden bijgesteld als minder mensen lid worden van een omroep.

Het lidmaatschap van een omroepinstelling moet geld blijven kosten, vindt Van der Laan. Zij adviseert een bijdrage van 24 euro per jaar. In het plan worden twee financieringsvoorstellen gedaan voor de omroepinstellingen.

In de eerste variant krijgen de omroepen alleen nog een basisbudget voor de opiniërende programma's. Dat houdt in dat zij nog kunnen beschikken over 27 procent van hun huidige budget (57 miljoen – het totale budget voor de omroepverenigingen is nu 212 miljoen).

In de tweede variant krijgen zij ook structureel geld voor andere programma's, zoals praatprogramma's en satire. Dan behouden zij 45 procent van hun huidige budget (95 miljoen).

Omroepen moeten de garantie krijgen dat hun opiniërende programma's ook daadwerkelijk worden uitgezonden. Maar hoe die garantie er precies uit moet zien, staat niet in het plan, dat dateert van 29 april. Nu leidt het programmeringsproces veelvuldig tot conflicten tussen de verschillende omroepen en de netcoördinatoren die programma's een plek geven in het uitzendschema. Zo eiste de AVRO onlangs een beter uitzendtijdstip voor ziekenhuisserie ER. Wel staat in het stuk dat de garantie wettelijk geregeld moet worden.

De omroepinstellingen moeten voor hun basisbudget een minimum en een maximum aantal uren televisie produceren. Zo wordt voorkomen dat omroepinstellingen te veel geld in te weinig programma's steken of te weinig geld in te veel programma's, aldus het plan.

www.nrc.nl Dossier publieke omroep